Không gian văn hóa Hồ Chí Minh
0 0 0 2 3 3 1 2 9 3
Đang online:
5
Hôm nay :
506
Hôm qua :
1,975
Tuần này :
5,138
Tuần trước :
6,389
Tháng này :
8,562
Tháng trước:
33,492
11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh (lúc nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, khi đi học là Nguyễn Tất Thành, trong nhiều năm hoạt động cách mạng lấy tên là Nguyễn Ái Quốc và nhiều bí danh, bút danh khác) sinh ngày 19/5/1890 ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An; mất ngày 02/9/1969 tại Hà Nội.
Kính thưa các đồng chí!
Tại buổi sinh hoạt chính trị tư tưởng này, tôi xin trân trọng trích dẫn nội dung trả lời của Bác với nữ đồng chí Mácta Rôhát, phóng viên báo Granma (Cuba) được in bằng tiếng Tây Ban Nha trên báo (Cuba), số ra ngày 29/7/1969 và bằng tiếng Pháp trên báo Granma (xuất bản hằng tuần), số ra ngày 03/8/1969 do Báo Nhân dân dịch và in lại, số 5643 ngày 27/9/1969 (Nội dung được đánh giá, nhận định thời điểm tháng 7 năm 1969). Sau đây là toàn văn bài báo:
Chào buổi sáng!
- Đồng chí muốn biết tình cảm của tôi đối với miền Bắc và đối với miền Nam phải không?
Tôi yêu đồng bào ở miền Bắc cũng như yêu đồng bào ở miền Nam. Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi. Bây giờ tôi sẽ trả lời những câu hỏi của đồng chí và đồng chí muốn ghi như thế nào thì tuỳ ý. Chúng ta sẽ nói chuyện thân mật với nhau về nhiều vấn đề.
Ở Việt Nam có một câu nói phổ biến: “miền Nam đi trước về sau”. Câu nói này có nghĩa là miền Nam đấu tranh trước tiên chống quân xâm lược nước ngoài, nhưng miền Bắc lại được giải phóng trước, còn miền Nam sẽ được giải phóng sau.
Miền Bắc được giải phóng 25 năm rồi nhưng suốt cả thời gian ấy, miền Nam không được hưởng lấy một ngày hoà bình. Ở miền Nam Việt Nam, những người dưới 25 tuổi không biết nghĩa chữ Tự do. Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng và gộp cả những nỗi đau khổ riêng của mỗi người, mỗi gia đình lại thì thành nỗi đau khổ của tôi. Tôi nghĩ rằng tôi chưa làm trọn nghĩa vụ cách mạng của tôi đối với đồng bào miền Nam; mặc dù như vậy, tôi biết rằng đồng bào miền Nam vẫn yêu quý tôi cũng như tôi luôn luôn yêu quý đồng bào. Ở miền Nam, tôi không phải là Chủ tịch Hồ Chí Minh mà là Bác Hồ.
- Đồng chí hỏi rằng, theo ý kiến tôi, sức mạnh của nhân dân Việt Nam là ở chỗ nào?
Sức mạnh, sự vĩ đại và sự bền bỉ của nhân dân Việt Nam cơ bản là ở sự đoàn kết của nhân dân Việt Nam và ở sự ủng hộ của nhân dân thế giới, ví dụ như sự ủng hộ của nhân dân Cuba anh em.
- Đồng chí hỏi ý nghĩa của sự đoàn kết quốc tế?
Sự đoàn kết quốc tế có một ý nghĩa to lớn đối với chúng tôi. Đúng là trước hết chúng tôi phải dựa vào sức mình, song chúng tôi còn được sự ủng hộ về vật chất và tinh thần của nhân dân các nước khác. Và như vậy, chúng tôi vừa có cả sức mạnh của mình, vừa có cả sức mạnh của sự đoàn kết quốc tế. Chúng tôi thường tự nhủ: những người anh em Cuba ở ngay trước mũi bọn đế quốc Bắc Mỹ mà vẫn có thể đương đầu được với chúng, thì lẽ nào chúng ta, ở cách xa hàng nghìn dặm, lại không thể đấu tranh chống bọn Đế quốc Mỹ và đánh thắng chúng. Khi nhân dân Cuba ở phía bên kia quả đất tổ chức những cuộc mít tinh và biểu tình đoàn kết với cuộc đấu tranh của chúng tôi, việc đó động viên chúng tôi rất nhiều, nhưng chúng tôi thích nhất vẫn là những bài diễn văn của đồng chí Phiđen.
Đồng chí thấy đấy, mặc dù chiến tranh rất ác liệt, nhân dân Việt Nam vẫn tiến lên. Điều này khó hiểu đối với người nước ngoài, nhưng nhân dân Cuba thì hiểu được, vì nhân dân Cuba cũng là nạn nhân của xâm lược, bao vây, cấm vận và trong hoàn cảnh đó, nhân dân Cuba vẫn tiến lên trong sản xuất và trong mọi lĩnh vực. Là một nước nhỏ và nghèo phải đương đầu với một nước lớn và giàu như Mỹ, chúng tôi vẫn giành được những thành tựu chưa từng có dưới những cuộc ném bom của bọn xâm lược Đế quốc Mỹ.
Chẳng hạn, Phụ nữ đã đạt được những tiến bộ lớn. Hiện nay, chị em đang làm những nhiệm vụ và giữ những cương vị lãnh đạo mà trước đây họ chưa từng đảm đang. Chúng ta có thể gặp nhiều Phụ nữ hiện đang làm chủ nhiệm hợp tác xã. Đồng chí có biết không, chị em làm còn có kết quả hơn nam giới, vì cánh nam giới khi thu được thành tích trong lao động thì hay tổ chức liên hoan chè chén, có khi tiêu quá cả số tiền đã làm thêm được. Phụ nữ không làm những việc như vậy. Đồng chí đừng kể lại điều tôi vừa nói cho cánh nam giới biết đấy nhé, nhưng quả thật là Phụ nữ làm việc rất tốt.
Với các cháu thanh niên cũng đạt được nhiều tiến bộ. Các cháu đã hoạt động với một tinh thần yêu nước cao trong chiến đấu và trong các đội giao thông vận tải. Ngay cả các cháu thiếu nhi cũng lớn lên nhiều trong đấu tranh. Thiếu nhi làm nghìn việc tốt - Có một phong trào mang tên như vậy. Chúng tôi có thể kể nhiều mẩu chuyện về tinh thần dũng cảm của các cháu thiếu nhi đã hy sinh thân mình để cứu người khác, trong khi đó ở Mỹ, số thanh niên, thiếu niên phạm pháp mỗi ngày một tăng.
- Đồng chí hỏi về những tiến bộ trong nông nghiệp?
Trước ngày giải phóng, năng suất lúa cao nhất ở đây là ba tấn một hécta. Hiện nay, ở tỉnh Thái Bình chẳng hạn, năng suất lúa đã lên đến năm tấn một hécta. Một số hợp tác xã nông nghiệp làm ruộng thí nghiệm với giống lúa do đồng chí Phiđen tặng, đã thu hoạch được mười tấn trên một hécta.
Đồng chí có biết không, tôi vừa được tin là gần đây có một số phụ nữ Việt Nam sinh ba. Đối với những trường hợp mà tôi được biết, tôi đều gửi quà cho các cháu bé. Trên mọi lĩnh vực, chúng tôi đều tiến bộ và trưởng thành trong hoàn cảnh khó khăn.
Tôi muốn đồng chí chuyển về Cuba những lời sau đây: Tôi vô cùng yêu mến nhân dân Cuba. Tôi xin gửi lời chào đến toàn thể nhân dân Cuba, từ các đồng chí lãnh đạo đến các cháu thiếu nhi. Chúc các bạn luôn luôn mạnh khoẻ và thu được những thắng lợi ngày càng to lớn. Chúc các bạn thu được nhiều thành tựu trong mùa mía mười triệu tấn. Cho tôi gửi những cái hôn nồng nhiệt đến các cháu thiếu nhi và thanh niên. Đồng thời, tôi cũng chúc nhân dân các nước khác ở Mỹ latinh tự giải phóng khỏi ách thống trị của chủ nghĩa Đế quốc. Về phần mình, chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh và quyết chiến thắng. Chúng tôi đã nói như vậy và chúng tôi khẳng định lại như vậy.
Chào tạm biệt./.
*****
Kính thưa các đồng chí!
Qua bài phỏng vấn này, thêm một lần để chúng ta thấy được tư tưởng, tình yêu và sự hy sinh cả cuộc đời vì dân tộc cũng như lan tỏa tình cảm, sự đoàn kết quốc tế đồng lòng, chung sức đấu tranh, chống lại áp bức, bóc lột của chủ nghĩa Đế quốc lúc bấy giờ. Tháng 5 là tháng đặc biệt, nhân kỷ niệm 133 năm ngày sinh của Người. Chúng ta bằng tấm lòng thành kính tưởng nhớ, tri ân sâu sắc tới công ơn của Người, quyết tâm không ngừng nỗ lực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh dù việc lớn hay nhỏ, khó hay dễ cũng phải cố gắng hoàn thành.
Trân trọng cảm ơn các đồng chí đã lắng nghe. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Ngày 3 tháng 2 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, là một mốc son lịch sử đánh dấu bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam, đưa cuộc đấu tranh của dân tộc vào thời kỳ phát triển mới.
Mỗi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với vai trò của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người tổ chức và lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trước các nhiệm vụ lịch sử, Đảng và Bác Hồ đã kịp thời xác định đúng đắn, sáng tạo đường lối, chiến lược, sách lược đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Cùng quá trình lãnh đạo, chỉ đạo đảng CS VN, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều bài nói và viết về Đảng, vai trò, nhiệm vụ của Đảng trước nhân dân, Tổ quốc, dân tộc. Dưới đây là những lời trích của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về Đảng mà tôi tâm đắc nhất, xin gửi tới toàn Hội nghị:
- 02 câu nói về sự đoàn kết trong đảng:
- Thứ nhất: Bác khẳng định “Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình.” : ..
- Thứ 2, người còn nói: "Sức mạnh của Đảng là ở sự đoàn kết nhất trí. Mỗi cán bộ, đảng viên phải nâng cao ý thức tổ chức và kỷ luật, nghiêm chỉnh chấp hành đường lối và chính sách của Đảng, tôn trọng nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng".
vâng, kính thưa toàn hội nghị, Sở dĩ bác khẳng định thế là vì, trong bối cảnh Sau khi ra đời, Đảng ta là đội quân tiên phong của giai cấp và dân tộc, là lực lượng lãnh đạo nhân dân làm nên sự nghiệp lớn: Đấu tranh giải phóng để phát triển, dựng xây nền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Do đó, không có đoàn kết nhất trí trong Đảng và của cán bộ, đảng viên thì không có sức mạnh tổ chức và sự sáng suốt để thực thi trọng trách dẫn dắt nhân dân. Bác xác định Đảng như một cơ thể sống, luôn cần phải giữ gìn "con ngươi" để không bị suy giảm như là sự chăm lo thường xuyên của suốt cuộc đời người, nhất là Đảng giữ vị thế cầm quyền. Đó là lời khuyên dạy, là yêu cầu của Người đối với tất cả đảng viên từ cấp Trung ương đến các chi bộ, chỉ có đoàn kết mới đưa chúng ta đến thành công.
Thứ 3, Bác còn khẳng định và nhắc nhở: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân":
(Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H.1995, tập 12, tr 510).
Thứ 4: Không phải vinh quang trong chiến thắng, mà bác còn nhắc nhở chúng ta: "Đảng ta thành tích khá nhiều, nhưng khuyết điểm cũng không ít. Chúng ta cần phải thật thà tự phê bình để sửa chữa. Phải cố sửa chữa để tiến bộ”
- Thứ 5: Bác tự hào khẳng định "Với tất cả tinh thần khiêm tốn của người cách mạng, chúng ta vẫn có quyền nói rằng: Đảng ta thật là vĩ đại!" (Sđd, tập 10, tr 2) 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chăm lo xây dựng lực lượng cách mạng. Đó không chỉ là lực lượng trực tiếp gánh vác và giải quyết những nhiệm vụ hiện tại, mà còn là đội ngũ kế cận, nguồn bổ sung có đủ năng lực để kế thừa và tiếp tục phát triển sự nghiệp của những thế hệ đi trước. Trong "Di chúc", Người nhắc nhở toàn Đảng, toàn dân phải luôn ghi nhớ rằng, "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết". Luận điểm đó chứa đựng thế giới quan khoa học của một lãnh tụ cách mạng, phản ánh tầm nhìn xa trông rộng của một nhà hiền triết, một nhà văn hóa lớn; nó đã trở thành một chân lý của cách mạng.
Sinh ra và lớn lên trong lòng dân tộc, gắn bó máu thịt với nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh có lòng tin mãnh liệt vào sức mạnh vô địch cũng như năng lực sáng tạo phi thường của quần chúng nhân dân, trong đó có thế hệ trẻ. Thế hệ trẻ nói chung và trẻ em nói riêng luôn ở trong trái tim và tâm trí của Người. Lúc nào Người cũng dành muôn vàn tình thương yêu cho các thế hệ trẻ. Hơn thế nữa, Người còn gửi gắm niềm tin khi đặt trọn tương lai của cách mạng, của dân tộc vào họ. Nhân ngày khai trường của năm học đầu tiên dưới chế độ mới, Người đã gửi thư khích lệ và động viên học sinh cả nước: "ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em"
Đánh giá rất cao vai trò của thế hệ trẻ, Hồ Chí Minh viết: "Một năm khởi đầu từ mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội". Đầy nhiệt huyết, có sức sống tràn trề và năng lực sáng tạo..., đó là thế mạnh, là vốn quý của tuổi trẻ. Với tư cách là đội ngũ dự bị, lực lượng kế cận hùng hậu của cách mạng và là những người chủ tương lai của nước nhà, thế hệ trẻ - trước hết là thanh niên, có trách nhiệm kế tục sự nghiệp cách mạng, thực hiện sứ mệnh lịch sử vẻ vang mà lớp người đi trước đã chuyển giao vào tay mình. Coi vận mệnh của nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do thanh niên, Hồ Chí Minh khẳng định, thanh niên phải trở thành một lực lượng to lớn, vững chắc trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc, phải "là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già,... là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế và văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội"
Bằng kinh nghiệm thực tiễn phong phú của mình, kết hợp với lý luận cách mạng, từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ rằng, một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Do vậy, ngay từ những ngày đầu mới thành lập chính quyền cách mạng, Người đã coi việc xóa mù chữ, tiêu diệt giặc dốt và nâng cao dân trí là nhiệm vụ thứ hai trong số sáu nhiệm vụ cấp bách của đất nước lúc bấy giờ. Đặc biệt, Người đã đưa ra một quan điểm vừa mang tính chiến lược, vừa mang giá trị nhân văn sâu sắc mà đến nay, đã trở thành phương châm hành động của toàn xã hội nói chung, của ngành giáo dục Việt Nam nói riêng: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Bởi vậy, dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn thường xuyên quan tâm và chăm lo sự nghiệp giáo dục của nước nhà, coi giáo dục xã hội chủ nghĩa là phương thức quan trọng nhất của sự nghiệp "trồng người", là một mắt xích không thể thiếu trong chiến lược bồi dưỡng thế hệ trẻ. Nói cách khác, trọng trách to lớn của ngành giáo dục là đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng. Vì vậy, theo Người, dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt; các ngành, các cấp Đảng và chính quyền địa phương phải quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, nhằm đẩy sự nghiệp giáo dục của nước ta lên những bước phát triển mới.
Cách đây 66 năm, trong "Thư gửi thanh niên", Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà... Thanh niên muốn làm chủ tương lai một cách xứng đáng thì ngay từ bây giờ phải tự giác rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải tích cực làm việc để chuẩn bị cho tương lai. Việc giáo dục thanh niên không thể tách rời mà phải liên hệ chặt chẽ với những cuộc đấu tranh của xã hội, nhằm giúp họ tránh những cái độc hại, tiêu cực và tiếp thu, học hỏi những cái hay, tiến bộ trong cuộc sống. Thanh niên phải có tinh thần sẵn sàng: "đâu Đảng cần thì thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm"; phải đoàn kết chặt chẽ, kiên trì phấn đấu, vượt mọi khó khăn, thi đua học tập và lao động sản xuất, góp sức vào sự nghiệp xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có những con người xã hội chủ nghĩa. Muốn làm tròn trọng trách người chủ tương lai của đất nước, thế hệ trẻ phải được giáo dục, bồi dưỡng một cách thường xuyên và toàn diện. Có như vậy, họ mới hội đủ các phẩm chất, năng lực cần thiết, cả về trí tuệ lẫn bản lĩnh chính trị, cả về nhân cách, đạo đức lẫn sức khỏe, để đáp ứng những yêu cầu của công cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Theo đó, việc bồi dưỡng thế hệ trẻ phải tập trung vào những nội dung cơ bản sau:
Một là, bồi dưỡng đạo đức cách mạng: Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong việc bồi dưỡng thế hệ trẻ, nội dung quan trọng hàng đầu là xây dựng đạo đức cách mạng, giáo dục tư tưởng xã hội chủ nghĩa và gột rửa chủ nghĩa cá nhân. Không phải ngẫu nhiên mà Người đặt tư cách đạo đức của người cách mạng là nội dung trước tiên của cuốn sách "Đường kách mệnh". Tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng chứa đựng nhân sinh quan và giá trị quan hết sức sâu sắc đối với việc xác lập nhân cách, lý tưởng cũng như chuẩn mực lối sống cho thế hệ trẻ. Đạo đức cách mạng là đạo đức mới, là phẩm chất không thể thiếu và là cái gốc của con người xã hội chủ nghĩa.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nội dung cốt lõi nhất của đạo đức cách mạng là cần, kiệm, liêm, chính. Những phẩm chất này giống như bốn mùa của trời đất; nếu thiếu một trong bốn phẩm chất đó thì con người không thể trở thành người theo đúng nghĩa. Nhưng, đạo đức cách mạng không phải là cái có sẵn, không phải từ trên trời rơi xuống, mà là kết quả của sự đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày của mỗi người
Hai là, bồi dưỡng tri thức lý luận và văn hóa, khoa học - kỹ thuật: Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, thanh niên phải vừa có đức, vừa có tài. Bởi vì, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó; người có tài mà không có đức sẽ trở nên vô dụng. Hơn nữa, chính sự dốt nát là một trong những nguyên nhân cơ bản kìm hãm sự phát triển: "Dốt thì dại, dại thì hèn". Vì vậy, để trở thành người có trí tuệ, có tri thức, tức là có tài, bên cạnh việc trau dồi đạo đức cách mạng, thanh niên còn phải hăng hái học tập, trong đó có học tập lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Nghiên cứu, học tập lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin là nhằm trang bị và nâng cao trình độ lý luận cách mạng - ngọn đèn pha soi sáng cho hoạt động thực tiễn.
Cùng với việc học tập lý luận cách mạng, các thế hệ trẻ còn phải tích cực học tập văn hóa, khoa học - kỹ thuật...; sử dụng những tri thức đó để xây dựng xã hội mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, nhiệm vụ này quan trọng hơn bao giờ hết, bởi chúng ta đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu. Cụ thể hóa mục tiêu, nội dung giáo dục phù hợp với từng cấp học,
Ba là, bồi dưỡng thể chất: Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lê-nin chỉ ra rằng, tương lai của loài người hoàn toàn tùy thuộc vào việc giáo dục thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến sự phát triển toàn diện của thanh, thiếu niên và nhi đồng Việt Nam, trong đó có sự phát triển về mặt thể chất. Theo Người, việc giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, thực hiện đời sống mới... tất thảy đều phải có sức khỏe thì mới thành công. Bởi vì, "Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe, tức là cả nước mạnh khỏe". Với tinh thần đó, Người đã tự mình nêu gương sáng về rèn luyện thể dục, thể thao; đồng thời, kêu gọi tất cả mọi người, dù gái hay trai, già hay trẻ, đều phải thường xuyên rèn luyện thân thể, coi "luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe" vừa là trách nhiệm, vừa là bổn phận của mỗi người dân yêu nước. Đặc biệt, đối với thanh niên, Người mong muốn họ phải có sức sống dẻo dai, thể chất cường tráng, tinh thần mạnh mẽ và nghị lực lớn. Để có được như vậy, không có cách nào khác ngoài việc hăng hái, tích cực rèn luyện thể dục, thể thao.
Thấm nhuần và thực hiện những tư tưởng đúng đắn, sâu sắc nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều thế hệ cách mạng đã nhanh chóng trưởng thành, đóng góp công lao to lớn vào sự phát triển của dân tộc. Họ đã chiến đấu và chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước, bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc và đi lên chủ nghĩa xã hội; đã và đang tích cực "xây dựng lại đất nước ta to đẹp hơn, đàng hoàng hơn", như mong ước cháy bỏng của Người trước khi từ biệt thế giới này
Hiện nay, trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, trước xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, thế hệ trẻ Việt Nam luôn kiên định lý tưởng xã hội chủ nghĩa mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh dày công vun trồng. Họ đã và đang chứng tỏ bản lĩnh, sức trẻ, sự sáng tạo và tinh thần dám nghĩ, dám làm của mình. Là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuổi trẻ Công an nhân dân nói chung và tuổi trẻ học viện An ninh nhân dân nói riêng luôn ra sức học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ. Chúng tôi mỗi ngày đều ra sức tu dưỡng, học tập và rèn luyện về mọi phương diện, để cùng với toàn Đảng, toàn dân thực hiện công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhằm xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Trải mấy nghìn năm lịch sử của dân tộc ta, thời nào cũng vậy, đã xuất hiện biết bao anh hùng hào kiệt với những áng hùng văn và danh ngôn lưu giữ muôn đời.
Hai Bà Trưng (năm 40) phất cờ khởi nghĩa, với tuyên ngôn: Một xin rửa sạch nước thù/ Hai xin lập lại nghiệp xưa Vua Hùng…
Bà Triệu (năm 248) tỏ rõ chí khí: Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá Kình ở biển Ðông, đánh đuổi quân Ngô, giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ chứ tôi không chịu khom lưng làm tì thiếp người ta.
Vua Lý Thái Tổ (năm 1010), với Chiếu dời đô, có tầm nhìn xa, trông rộng: Ðại La (tức Thăng Long sau này) "được cái thế rồng cuộn, hổ ngồi", "thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời".
Lý Thường Kiệt (năm 1077) với bài thơ thần "Nam quốc sơn hà", khẳng định chủ quyền của đất nước: Sông núi nước Nam vua Nam ở/ Rành rành định phận ở sách trời/ Cớ sao lũ giặc dám xâm phạm/ Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời!
Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, với Hịch Tướng sĩ, bày tỏ tâm can: "Ta từng tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, nước mắt đầm đìa, ruột đau như cắt…".
Vua Lê Lợi và Nguyễn Trãi, với Bình ngô đại cáo, đã tuyên: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, Quân điếu phạt trước lo trừ bạo". Và "Xã tắc do đó vững bền/ Non sông từ đây đổi mới".
Vua Quang Trung Nguyễn Huệ (năm 1789) trước khi tiến vào Thăng Long đại phá quân Thanh, đã tuyên bố đanh thép: "Ðánh cho để dài tóc. Ðánh cho để đen răng. Ðánh cho nó chích luân bất phản. Ðánh cho nó phiến giáp bất hoàn. Ðánh cho sử tri Nam Quốc anh hùng chi hữu chủ".
Buổi đầu chống Pháp, vua Hàm Nghi xuống Chiếu Cần Vương: "Thế nước loạn ly, ta khoanh tay mà nhìn sao được". Thủ lĩnh kháng Pháp ở Nam kỳ Nguyễn Trung Trực rất khí phách: Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.
Thủ lĩnh Quốc dân Ðảng Nguyễn Thái Học, sau thất bại của Khởi nghĩa Yên Bái (năm 1930), bị đưa lên máy chém vẫn hô to: "Việt Nam vạn tuế", với lời nói trước đó "Không thành công thì cũng thành nhân".
Năm 1930 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của cách mạng nước ta: Ðảng Cộng sản Việt Nam được thành lập.
Là người sáng lập và rèn luyện Ðảng ta, cũng là người khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, lãnh tụ tối cao của dân tộc, Bác Hồ là hiện thân của cuộc chiến đấu và chiến thắng của nhân dân ta. Qua những quyết sách chiến lược, những lời tuyên bố hay lời kêu gọi vào những thời điểm lịch sử, kể cả những bài báo hay lời nói dung dị thường dùng của Người, ta đều thấy thần thái của những danh ngôn bất hủ.
Có thể đơn cử vài thí dụ:
Tháng 2-1930, qua Báo cáo gửi Quốc tế Cộng sản, Người viết: Hội An Nam Thanh niên cách mạng do chúng tôi tổ chức từ năm 1925. Có thể nói rằng, nó là quả trứng mà từ đó, nở ra con chim cộng sản (Ðảng Cộng sản).
Tháng 5 năm 1941, Hội nghị Trung ương 8 do Bác Hồ chủ trì, xác định: Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được..
Thời kỳ tiền khởi nghĩa, Bác nói: "Dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn, cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập".
Ngày 2-9-1945, Bác đọc Tuyên ngôn độc lập: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy".
Trong Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến (tháng 12-1946), Bác nói:
"Hỡi đồng bào toàn quốc!
Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa!
Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ!".
Trong Lời kêu gọi đánh thắng giặc Mỹ (17-7-1966), Bác nói:
Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập, tự do. Ðến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.
Về tình hình đất nước bị chia cắt bởi quân xâm lược, Bác tuyên bố: "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một". "Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi".
Về Ðảng, Bác nói:
"Trước hết phải có Ðảng cách mệnh". "Ðảng có vững, cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy" (Ðường Kách mệnh).
Ðảng lấy dân làm gốc, Ðảng cầm quyền nhưng dân làm chủ. Ngoài lợi ích của giai cấp, dân tộc, Ðảng không có quyền lợi riêng của mình. Ðảng không ở trên dân mà cũng không ở ngoài dân.
Báo cáo Chính trị tại Ðại hội II của Ðảng (tháng 2-1951), Bác nêu rõ: "Trong giai đoạn này, quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của dân tộc là một. Chính vì Ðảng Lao động Việt Nam là Ðảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó phải là Ðảng của dân tộc Việt Nam".
Về Nhà nước, Bác nói:
"Dân như nước, mình như cá". Nhà nước là vì dân. Do đó, "việc gì có lợi cho dân, thì phải làm cho kỳ được. Việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh".
Về kháng chiến và công tác địch vận, theo lời Bác, Ðánh mà thắng địch là giỏi, không đánh mà thắng càng giỏi hơn. Không đánh mà thắng là nhờ ở địch vận.
Về chăm lo cho đời sống của nhân dân, Bác căn dặn: "nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì". "Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập, khi mà dân được ăn no mặc đủ".
Về đạo đức cách mạng, Bác có mấy câu thơ đi vào lòng người:
Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu,Ðông.
Ðất có bốn phương: Ðông, Tây,Nam, Bắc.
Người có bốn đức: Cần, Kiệm,Liêm, Chính.
Thiếu một mùa, thì không thành trời.
Thiếu một phương, thì không thành đất.
Thiếu một đức, thì không thành người.
Bác nói: Cần, Kiệm, Liêm, Chính là nền tảng của Ðời sống mới, nền tảng của Thi đua ái quốc. Và: "Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất".
Có những câu nói dân gian, nhưng khi Bác nhắc lại trong những hoàn cảnh đặc biệt thì ai cũng tưởng đó là danh ngôn:
Dễ mười lần không dân cũng chịu,
Khó trăm lần dân liệu cũng xong
Với thanh niên, Bác nói:
Không có việc gì khó,
Chỉ sợ lòng không bền,
Ðào núi và lấp biển,
Quyết chí ắt làm nên.
Nói đến đạo đức Cần, Kiệm, Liêm, Chính, tôi bỗng nhớ đến một câu chuyện cũ. Năm 1946, có một nhà văn là Ủy viên thường trực Ban vận động Ðời sống mới đến gặp Hồ Chủ tịch để xin ý kiến Người về nội dung cuộc vận động. Bác Hồ nói nên vận động nhân dân thực hiện mấy chữ Cần, Kiệm, Liêm, Chính.
- Thưa cụ, mấy chữ ấy rất hay, nhưng nghe có vẻ cổ. Cụ có thể thay bằng những chữ khác không ạ?
- Thế cơm ông cha ta đã từng ăn hàng ngàn năm trước, hiện nay chú và tôi hàng ngày vẫn ăn, chú thấy có cổ không? Không khí ông cha đã từng hít thở, ngày nay chúng ta vẫn tiếp tục hít thở, chú thấy có cổ không?
Nhắc lại câu chuyện cũ ấy, tôi liên tưởng đến cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Ðảng, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh mà Ðảng ta đang tiến hành. Những lời căn dặn có tính danh ngôn của Bác mãi mãi là kim chỉ nam cho Ðảng ta, cho mỗi người đảng viên, mỗi cán bộ để chèo lái, phát triển đất nước vững bền. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Câu 1: “Nếu không học tập văn hóa, không có trình độ văn hóa thì không học tập được kỹ thuật, không học tập được kỹ thuật thì không theo kịp được nhu cầu kinh tế nước nhà; Nhưng phải chú ý học tập chính trị vì nếu chỉ học văn hóa, kỹ thuật mà không có chính trị thì như người nhắm mắt mà đi.”
Câu 2: “Trẻ em như búp trên cành; biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.”
Câu 3: “Chúng ta phải học, phải cố gắng học nhiều. Không chịu khó học thì không tiến bộ được. Không tiến bộ là thoái bộ…”
Câu 4: “Trình độ văn hóa của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ. Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân cũng là một việc cần thiết để xât dựng nước ta thành một ngước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.”
Câu 5: “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.”
Câu 6: “Học cái tốt thì khó, ví như người ta leo núi, phải vất vả, khó nhọc mới lên đến đỉnh. Học cái xấu thì dễ, như ở trên đỉnh núi trượt chân một cái là nhào xuống vực sâu.”
Câu 7: “Đồng bào bây giờ phải biết chữ hết để trả lơi cho thế giới biết nước ta là nước văn minh, ai cũng biết chữ.”
Câu 8: “Biết chữ, biết tín thì dễ dàng hơn. Một người không biết chứ, biết tính thì như nửa mù, nửa quáng. Biết rồi ta học thêm.”
Câu 9: “Người thầy giáo tốt – thầy giáo xứng đáng là thầy giáo – là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây là một điều rất vẻ vang.”
Câu 10: “Người có học mới có tiến bộ. Càng học càng tiến bộ.”
Câu 11: “Học đi đôi với hành.”
Câu 12: “Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới làm tốt được công việc của mình. Người huấn luyện nào tự cho mình là biết đủ cả rồi thì người đó là dốt nhất.”
Câu 13: “Ý thức làm chủ không chỉ không phải chỉ tỏ rõ ở tinh thần hăng hái lao động, mà còn phải tỏ rõ ở tinh thần say mê học tập để không ngừng nâng cao năng lực làm chủ của mình.”
Câu 14: “Đồng bào bây giờ phải biết chữ hết để trả lời cho thế giới biết nước ta là nước văn minh, ai cũng biết chữ.”
Câu 15: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu.” 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam - đã để lại cho chúng ta những bài học còn nguyên giá trị cho đến ngày nay và mãi về sau, trong đó, có những câu nói vừa giản dị vừa ý nghĩa của Bác Hồ về sống cần kiệm.
Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi.... Tiết kiệm không phải là bủn xỉn. Khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu. Khi có việc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng. Như thế mới đúng là kiệm. Tiết kiệm phải kiên quyết không xa xỉ. Việc đáng làm trong 1 giờ, mà kéo dài 2, 3 giờ, là xa xỉ. Hao phí vật liệu, là xa xỉ. Ăn sang mặc đẹp trong lúc đồng bào đang thiếu cơm, thiếu áo, là xa xỉ... Vì vậy xa xỉ là có tội với Tổ quốc, với đồng bào.
Mình đối với mình: Đừng tự mãn, tự túc, nếu tự mãn, tự túc thì không tiến bộ. Phải tìm học hỏi cầu tiến bộ. Đừng kiêu ngạo, học lấy điều hay của người ta. Phải siêng năng tiết kiệm.
Kiệm mà không Cần, thì không tăng thêm, không phát triển được. Mà vật gì đã không tiến tức phải thoái. Cũng như cái thùng chỉ đựng một ít nước, không tiếp tục đổ thêm vào, lâu ngày chắc nước đó sẽ hao bớt dần, cho đến khi khô kiệt.
Cần mà không Kiệm, "thì làm chừng nào xào chừng ấy". Cũng như một cái thùng không có đáy, nước đổ vào chừng nào, chảy ra hết chừng ấy, không lại hoàn không.
Do chủ nghĩa cá nhân mà sinh ra đòi hỏi hưởng thụ, đãi ngộ. Người ta ai cũng muốn ăn ngon mặc đẹp, nhưng muốn phải cho đúng thời, đúng hoàn cảnh. Trong lúc nhân dân ta còn thiếu thốn mà một người nào đó muốn riêng hưởng ăn ngon mặc đẹp, như vậy là không có đạo đức.
Một hột gạo, một đồng tiền, tức là một số mồ hôi nước mắt của đồng bào.
Có tiết kiệm, không hoang phí xa xỉ, thì mới giữ được sự liêm khiết, trong sạch. Nếu hoang phí xa xỉ, thì ắt phải tìm cách xoay tiền. Do đó mà sinh ra hủ bại, nhũng lạm, giả dối.
Chúng ta phải kiên quyết chống nạn lãng phí ở các cơ quan và trong sinh hoạt của chúng ta. Chống cách tiêu dùng bừa bãi tiền của của nhân dân và vốn liếng của Chính phủ.
Chí công vô tư là khi làm việc gì cũng không nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì nên đi sau, nghĩa là đặt lợi ích của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết, “phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”.
Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của nhân dân, của bộ đội và của Chính phủ… Nó là kẻ thù khá nguy hiểm vì nó không mang gươm, mang súng mà nó nằm trong các tổ chức của ta, để làm hỏng mọi việc của ta.
Bác Hồ đã hy sinh cả cuộc đời cho cách mạng dân tộc Việt Nam. Người là tượng đài hùng vĩ, bất tử trong lòng mỗi con người Việt Nam. Những câu nói hay của Bác Hồ chính là kho báu vô giá của toàn thể dân tộc, dù thời gian có trôi bao xa thì những lời dạy ấy vẫn vẹn nguyên giá trị như thuở ban đầu. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề môi trường. Những câu nói hay của Bác Hồ về bảo vệ môi trường cho thấy, Người luôn xác định, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sức khỏe, cuộc sống và bền vững của con người.
Người người trồng cây, nhà nhà trồng cây.
Cần trồng nhiều cây ăn quả, cây lấy gỗ, cây ngăn gió. Trồng cây sẽ đưa lại cho nhân dân một nguồn lợi to, lại làm cho xứ sở ta thêm tươi đẹp.
Muốn xây dựng nông thôn mới… là xây dựng lại nhà ở cho đàng hoàng. Muốn vậy thì ngay từ bây giờ phải trồng cây nhiều tốt để lấy gỗ và để chống gió cát, bảo vệ ruộng, chống xói mòn…
Các cô, các chú cần hết sức chú ý vấn đề bảo vệ rừng. Nếu cứ để tình trạng đồng bào phá một ít, nông trường phá một ít, công trường phá một ít, thậm chí đoàn thăm dò địa chất cũng phá một ít, thì rất tai hại. Phá rừng thì dễ, nhưng gây dựng lại rừng phải mất hàng chục năm. Phá rừng nhiều như vậy sẽ ảnh hưởng đến khí hậu, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống rất nhiều.
Mình dù nghèo, ai cấm mình ăn ở sạch sẽ? Sạch sẽ là một phần của đời sống mới. Sạch sẽ thì ít đau ốm.
Về vệ sinh, đường xá phải sạch sẽ. Ao tắm giặt, giếng nước uống phải phân biệt và săn sóc cẩn thận. Những ao hồ không cần thì lấp đi, cho đỡ muỗi. Phải có cầu xia chung, hoặc cầu xia riêng từng nhà. Đã khỏi hôi thối, ruồi nhặng, lại có phân tốt.
Sau khi tôi qua đời…Tôi yêu cầu thi hài tôi được đốt đi, nói chữ là “hỏa táng”. Tôi mong rằng cách “hỏa táng” dần dần sẽ được phổ biến. Vì như thế đối với người sống đã tốt về mặt vệ sinh, lại không tốn đất. Bao giờ ta có nhiều điện, thì “điện táng” càng tốt hơn.
Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.
Cần giáo dục cho nhân dân biết giữ vệ sinh. Phải tuyên truyền một cách thiết thực và rộng khắp trong nhân dân, làm cho đồng bào hiểu rõ, phải giữ gìn vệ sinh, ăn sạch, uống sạch, mặc sạch, ở sạch.
Việc này tốn kém ít mà lợi ích rất nhiều... Nước ta phong cảnh sẽ ngày càng tươi đẹp, khí hậu điều hòa hơn, cây gỗ đầy đủ hơn. Điều đó sẽ góp phần quan trọng vào việc cải thiện đời sống của nhân dân ta… 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Tình yêu thương của Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho thanh thiếu niên và nhi đồng đã được thể hiện rõ qua những câu nói hay của Bác Hồ sau.
Một năm khởi đầu từ mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội.
Trẻ em như búp trên cành, biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà... Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên. Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó.
Thanh niên ta có vinh dự to thì cũng có trách nhiệm lớn. Để làm tròn trách nhiệm, thanh niên ta phải nâng cao tinh thần làm chủ tập thể, trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân, chớ phô trương hình thức, chớ kiêu ngạo tự mãn. Phải thấm nhuần đạo đức cách mạng tức là học tập, lao động, sinh hoạt theo đúng đạo đức của thanh niên xã hội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa.
Thời đại chúng ta bây giờ là thời đại vệ tinh nhân tạo, nghĩa là thời đại của khoa học phát triển rất mạnh, thời đại xã hội chủ nghĩa, thời đại anh hùng, mỗi người lao động tốt đều có thể trở nên anh hùng (không phải là anh hùng cá nhân). Vậy mong các cháu cũng làm người thanh niên anh hùng trong thời đại anh hùng.
Thanh niên ta rất hăng hái. Ta biết kết hợp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng đắn thì thanh niên sẽ thành một lực lượng rất mạnh mẽ.
Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu.
Ưu điểm của thanh niên ta là hăng hái, giàu tinh thần xung phong. Khuyết điểm là ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh anh hùng. Rất mong toàn thể thanh niên ta ra sức phát triển những ưu điểm và tẩy sạch những khuyết điểm ấy. Huy hiệu của thanh niên ta là "tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên". Ý nghĩa của nó là: phải xung phong làm gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, trong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng. Thanh niên phải thành một lực lượng to lớn và vững chắc trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Đồng thời phải vui vẻ, hoạt bát. Bác mong mỗi cháu và toàn thể các cháu nam nữ thanh niên cố gắng làm tṛòn nhiệm vụ, để xứng đáng với cái huy hiệu tươi đẹp và vẻ vang ấy.
Trong mọi việc, thanh niên phải làm đầu tàu, xung phong gương mẫu. Thanh niên hăng hái là tốt nhưng chớ xa rời quần chúng, xa rời thì không làm được đầu tàu - đầu tàu rời toa là vô dụng. Xung phong gương mẫu là mình làm tốt và giúp đỡ cho người khác cũng làm tốt. Phải cố gắng làm gương mẫu, làm đầu tàu, không tách rời quần chúng.
Thanh niên ta trai cũng như gái, anh hùng và gan góc lắm. Chúng ta là những người đã từng tham gia cách mạng lâu, đã chống Pháp thắng lợi, cứ tưởng là chúng ta có nhiều kinh nghiệm rồi, nhưng bây giờ phải học tập các chiến sĩ, học tập thanh niên.
Nhiệm vụ của thanh niên không phải là đòi hỏi nước nhà đã cho mình những gì, mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm thế nào cho ích lợi nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích nước nhà mà hy sinh phấn đấu đến chừng nào?
Bác mong các cháu chăm ngoan. Mai sau gìn giữ giang san Lạc Hồng. Sao cho tỏ mặt nhi đồng Việt Nam.
Tôi không có gia đình, cũng không có con cái. Nước Việt Nam là đại gia đình của tôi. Tất cả trẻ em Việt Nam đều là con của tôi.
Mai sau các cháu sẽ là người chủ của nước nhà. Cho nên ngay từ rày, các cháu cần phải rèn luyện đạo đức cách mạng để chuẩn bị trở nên người công dân tốt, người cán bộ tốt của nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.
Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thương yêu cho các cháu thiếu niên và nhi đồng…
Mong các cháu cố gắng
Thi đua học và hành
Tuổi nhỏ làm việc nhỏ
Tùy theo sức của mình...
Các cháu hãy xứng đáng
Cháu Bác Hồ Chí Minh.
Thanh niên sẽ làm chủ nước nhà. Phải học tập mãi, tiến bộ mãi mới thật là thanh niên.
Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên.
Muốn đoàn kết củng cố và phát triển thì tất cả đoàn viên phải làm gương mẫu:
- Phải giữ vững đạo đức cách mạng: phải khiêm tốn, cần cù hăng hái, dũng cảm. Phải tránh tư tưởng kiêu ngạo, công thần, tự tư, tự lợi.
- Phải xung phong trong mọi công tác; xung phong là phải đi trước, làm trước để lôi cuốn quần chúng, chứ không phải là xa rời quần chúng.
- Phải cố gắng học tập chính trị, văn hoá, nghề nghiệp để tiến bộ mãi, để sẵn sàng trở thành cán bộ tốt, đảng viên tốt.
- Phải rèn luyện thân thể cho khoẻ mạnh, khoẻ mạnh thì mới đủ sức để tham gia một cách dẻo dai, bền bỉ những công việc ích nước, dân".
Đâu cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Những câu nói hay của Bác Hồ về cán bộ, đảng viên và nhân dân không chỉ là bài học mà còn là kim chỉ nam cho hành động của lớp lớp thế hệ sau này.
Công việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém.
Do chủ nghĩa cá nhân mà sinh ra đòi hỏi hưởng thụ, đãi ngộ. Người ta ai cũng muốn ǎn ngon mặc đẹp, nhưng muốn phải cho đúng thời, đúng hoàn cảnh. Trong lúc nhân dân ta còn thiếu thốn mà một người nào đó muốn riêng hưởng ǎn ngon mặc đẹp, như vậy là không có đạo đức.
Phải thật sự mở rộng dân chủ trong cơ quan. Phải luôn luôn dùng cách thật thà tự phê bình và thẳng thắn phê bình, nhất là phê bình từ dưới lên. Phải kiên quyết chống cái thói "cả vú lấp miệng em", ngǎn cản quần chúng phê bình.
Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời, đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng.
Đảng viên, đoàn viên, cán bộ phải giữ gìn, phát triển đạo đức cách mạng, làm sao cho nhân dân biết hưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm…
Đạo đức, ngày trước thì chỉ trung với vua, hiếu với cha mẹ. Ngày nay, thời đại mới, đạo đức cũng phải mới. Phải trung với nước. Phải hiếu với toàn dân, với đồng bào.
Trừ những người cố ý phá hoại, ngoài ra không ai cố ý sai lầm, sai lầm là vì không hiểu, không biết.
Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán hai chữ "cộng sản" là ta được họ yêu mến. Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước. Đồng chí ta nhiều người đã làm được, nhưng vẫn còn những người hủ hóa. Đảng có trách nhiệm gột rửa cho những đồng chí đó
Đảng ta là một đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân.
Nước lấy dân làm gốc….Gốc có vững cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân.
Dân chúng rất khôn khéo, rất hăng hái, rất anh hùng… Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được. Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Những câu nói hay của Bác Hồ về đạo đức, lối sống và rèn luyện tích cách có ý nghĩa rất lớn trong quần chúng nhân dân.
Ngủ thì ai cũng như lương thiện, tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền. Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên.
Cách dạy trẻ: cần làm cho chúng biết yêu Tổ quốc, thương đồng bào, yêu lao động, biết vệ sinh, giữ kỷ luật, học văn hóa. Đồng thời phải giữ toàn vẹn tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng, chớ làm cho chúng trở nên già cả.
Những gương người tốt làm việc tốt muôn hình muôn vẻ là vật liệu quý để các chú xây dựng con người. Lấy gương tốt trong quần chúng nhân dân và cán bộ Đảng viên để giáo dục lẫn nhau còn là một phương pháp lấy quần chúng giáo dục quần chúng rất sinh động và có sức thuyết phục rất lớn.
Chúng ta không sợ sai lầm, chỉ sợ phạm sai lầm mà không quyết tâm sửa chữa. Muốn sửa chữa cho tốt thì phải sẵn sàng nghe quần chúng phê bình và thật thà tự phê bình. Không chịu nghe phê bình và không tự phê bình thì nhất định lạc hậu, thoái bộ. Lạc hậu và thoái bộ thì sẽ bị quần chúng bỏ rơi. Đó là kết quả tất nhiên của chủ nghĩa cá nhân.
Chúng ta phải nhớ rằng: người tài ai cũng có chỗ hay chỗ dở, ta phải dùng chỗ hay của người và giúp người chữa chỗ dở. Tư tưởng hẹp hòi thì hành động cũng hẹp hòi, thì nhiều thù ít bạn. Người mà hẹp hòi thì ít kẻ giúp. Đoàn thể mà hẹp hòi thì không thể phát triển.
Luôn luôn tự kiểm điểm, tự phê bình những lời mình đã nói, những việc mình đã làm, để phát triển điều hay của mình, sửa đổi khuyết điểm của mình. Đồng thời phải hoan nghênh người khác phê bình mình.
Không có đạo đức cách mạng thì tài cũng vô dụng.
Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong. Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa và giải phóng loài người.
Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài và gian khổ. Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ vẻ vang.
Đạo đức, ngày trước thì chỉ trung với vua, hiếu với cha mẹ. Ngày nay, thời đại mới, đạo đức cũng phải mới. Phải trung với nước, phải hiếu với toàn dân, với đồng bào.
Thanh niên phải có đức, có tài. Có tài mà không có đức ví như một anh làm kinh tế tài chính rất giỏi nhưng lại đi đến thụt két thì chẳng những không làm được gì ích lợi cho xã hội mà còn có hại cho xã hội nữa. Nếu có đức mà không có tài ví như ông Bụt không làm hại gì, nhưng cũng không lợi gì cho người.
Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.
Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc. Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính. Thiếu một mùa thì không thành trời. Thiếu một phương thì không thành đất. Thiếu một đức thì không thành người.
Cần, Kiệm, Liêm, là gốc rễ của Chính. Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần có cành, lá, hoa, quả mới là hoàn toàn. Một người phải Cần, Kiệm, Liêm, nhưng còn phải Chính mới là người hoàn toàn.
Đối với mình phải siêng năng, không được lười biếng, ai lười biếng không làm được việc. Phải tiết kiệm, không xa xỉ, vì xa xỉ hoá ra tham lam, nhất là đối với tiền bạc của đoàn thể phải rất phân minh.
Học cái tốt thì khó, ví như người ta leo núi, phải vất vả, khó nhọc mới lên đến đỉnh. Học cái xấu thì dễ, như ở trên đỉnh núi trượt chân một cái là nhào xuống vực sâu.
Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành. Nếu không giữ đúng Cần - Kiệm - Liêm - Chính thì dễ trở thành hủ bại, biến thành sâu mọt của dân.
Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?
Tự mình phải chính trước, mới giúp được người khác chính. Mình không chính, mà muốn người khác chính là vô lý.
Công trạng của cá nhân chủ yếu là nhờ tập thể mà có. Vì vậy người có công trạng không nên tự kiêu mà cần khiêm tốn. Khiêm tốn và rộng lượng, đó là hai đức tính mà người cách mạng nào cũng phải có
Kiên trì và nhẫn nại,
Không chịu lùi một phân,
Vật chất tuy đau khổ
Không nao núng tinh thần. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh 3.1 Câu nói của Bác Hồ về giáo dục, nghề giáo viên trồng người
Trong xã hội, nghề giáo luôn là nghề cao quý nhất, giúp ươm mầm những ước mơ, đào tạo nhân tài - những chủ nhân tương lai của đất nước. Và những câu nói hay của Bác Hồ về nghề giáo càng cho thấy Người luôn đánh cao vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của người thầy trong sự nghiệp “trồng người”.
Nhiệm vụ thầy giáo rất vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục,... Không có giáo dục thì nói gì đến kinh tế, văn hóa.
Trách nhiệm nặng nề và vẻ vang của người thầy là chăm lo cho con em của nhân dân thành người công dân tốt, người lao động tốt, người chiến sĩ tốt, người cán bộ tốt của nước nhà.
Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa, chuyên môn, đức là chính trị. Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải có đức... Thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con. Trách nhiệm đó rất là vẻ vang, quan trọng.
Giáo viên là người phụ trách đào tạo những công dân tiến bộ, những cán bộ tiến bộ cho dân tộc. Nhiệm vụ ấy rất vẻ vang.
Vì lợi ích mười năm phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.
Học đi đôi với hành.
Giáo dục được người thầy giáo, được cả một thế hệ.
Các thầy, cô giáo phải trở thành tấm gương sáng, thành kiểu mẫu cho các em noi theo, phải là kiểu mẫu về mọi mặt, tư tưởng, đạo đức, lề lối làm việc.
Không bố trí người kém phẩm chất làm giáo viên, kể cả giáo viên hợp đồng.
Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới làm tốt được công việc của mình. Người huấn luyện nào tự cho mình là biết đủ cả rồi thì người đó là dốt nhất.
Phải thương yêu các cháu như con em ruột thịt của mình, không nên phân biệt các cháu vùng này hay các cháu vùng khác. Cháu nào cũng là con em đại gia đình ta, cũng là do Đảng và Chính phủ giao cho các cô, các chú phụ trách nuôi dạy.
Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà phải có đạo đức cách mạng. Có tài phải có đức. Có tài mà không có đức, tham ô hủ hoá có hại cho nước. Có đức không có tài như ông bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì được ai.
3.2 Những câu nói về học tập của Bác Hồ ý nghĩa
Những câu nói hay về học tập của Bác Hồ là bài học quý giá cho lớp thế hệ sau noi theo.
Trong cách học, phải lấy tự học làm cốt.
Để thật sự bình quyền, phụ nữ phải ra sức phấn đấu, chị em phải cố gắng học tập. Học văn hóa, học chính trị, học nghề nghiệp. Nếu không học thì không tiến bộ, có quyết tâm thì nhất định học được.
Còn kém thì phải học, phải tích cực học cách làm việc, tích cực học chuyên môn cho biết. Nếu vì kém mà không làm thì không được. Nhiều cái mình chưa biết, nhưng có quyết tâm học thì phải biết, nhất định biết.
Chúng ta phải học, phải cố gắng học nhiều. Không chịu khó học thì không tiến bộ được. Không tiến bộ là thoái bộ. Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo. Mình không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tự mình đào thải mình...
Lao động trí óc mà không lao động chân tay, chỉ biết lý luận mà không biết thực hành thì cũng là trí thức có một nửa. Vì vậy, cho nên các cháu trong lúc học lý luận cũng phải kết hợp với thực hành và tất cả các ngành khác đều phải: lý luận kết hợp với thực hành, học tập kết hợp với lao động.
Gạo đem vào giã bao đau đớn, gạo giã xong rồi, trắng tựa bông. Sống ở trên đời người cũng vậy, gian nan rèn luyện mới thành công.
Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế, không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân.
Luôn luôn cầu tiến bộ. Không tiến bộ thì là ngừng lại. Trong khi mình ngừng lại thì người ta cứ tiến bộ. Kết quả là mình thoái bộ, lạc hậu. Tiến bộ không giới hạn. Mình cố gắng tiến bộ, thì chắc tiến bộ mãi.
Tôi khuyên các bạn là chớ đặt những chương trình kế hoạch mênh mông, đọc nghe sướng tai nhưng không thực hiện được. Việc gì cũng cần phải thiết thực, nói được, làm được. Việc gì cũng phải từ nhỏ dần dần đến to, từ dễ dần đến khó, từ thấp dần đến cao. Một chương trình nhỏ mà thực hành được hẳn hoi hơn là một trăm chương trình to tát mà không làm được.
Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ. Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý. Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm. Cái gì mới mà hay thì phải làm.
Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây là một điều rất vẻ vang.
Dao có mài mới sắc, vàng có thui mới trong, nước có lọc mới sạch, người có tự phê bình mới tiến bộ. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Đại đoàn kết toàn dân tộc là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, có giá trị trường tồn đối với quá trình phát triển của dân tộc ta và của toàn nhân loại. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác đã không ngừng xây dựng, hoàn thiện hệ thống quan điểm về đại đoàn kết dân tộc, tích cực truyền bá tư tưởng đoàn kết trong toàn Đảng, toàn dân. Điều này đã được thể hiện rõ qua những câu nói hay của Bác Hồ về đoàn kết sau.
Không có gì quý hơn độc lập, tự do!
Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam. Sử ta dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta. Dân tộc ta là con Rồng cháu Tiên, có nhiều người tài giỏi đánh Bắc dẹp Nam, yên dân trị nước tiếng để muôn đời. Sử ta dạy cho ta bài học này: “Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do. Trái lại lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn”.
Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.
Chính chủ nghĩa yêu nước đã thúc đẩy tôi, chứ không phải chủ nghĩa cộng sản.
Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý… Có khi được trình bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi ta cất giấu kín đáo trong rương trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công cuộc kháng chiến.
Đồng bào ta gái cũng như trai, trẻ cũng như già cho đến các cháu nhi đồng cỏn con, ai cũng nồng nàn yêu nước, ai cũng hăng hái kháng chiến, ai cũng có gan giết giặc.
Trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng.
Việc gì, dù lợi cho mình, phải xét nó có lợi cho nước không? Nếu không có lợi, mà có hại cho nước thì quyết không làm. Mỗi ngày cố làm một việc có lợi cho nước (lợi cho nước tức là lợi cho mình), dù là việc nhỏ, thì một năm ta làm được 365 việc. Nhiều lợi nhỏ cộng lại thành lợi to.
Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi.
Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, sức mạnh và của cải để giữ vững quyền độc lập, tự do ấy...
Cho dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập!
Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.
Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới.
Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong.
Lực lượng của dân chúng nhiều vô cùng. Không có, thì việc gì làm cũng không xong.
Ai làm cách mạng?
- Nhân dân!
Ai kháng chiến thắng lợi?
- Toàn dân!
Vậy thì bây giờ muốn có đủ nước, muốn điều hòa nước thì cũng phải toàn dân làm thủy lợi.
Muốn cho dân yêu, muốn được lòng dân, việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh. Phải chú ý giải quyết hết các vấn đề dầu khó đến đâu mặc lòng, những vấn đề quan hệ tới đời sống của dân. Phải chấp đơn, phải xử kiện cho dân mỗi khi người ta đem tới. Phải chăm lo việc cứu tế nạn nhân cho chu đáo, phải chú ý trừ nạn mù chữ cho dân. Nói tóm lại, hết thảy những việc có thể nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của dân phải được ta đặc biệt chú ý.
Tôi khuyên đồng bào đoàn kết chặt chẽ và rộng rãi. Năm ngón tay cũng có ngón vắn, ngón dài. Nhưng vắn dài đều họp lại nơi bàn tay. Trong mấy chục triệu người, cũng có người thế này, thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều là dòng dõi tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận rằng, đã là con Lạc, cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với những đồng bào lạc lối, lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hoá họ. Có như thế mới thành đại đoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc chắn sẽ vẻ vang.
Lợi ích của cá nhân gắn liền với lợi ích của tập thể. Nếu lợi ích cá nhân mâu thuẫn với lợi ích tập thể, thì đạo đức cách mạng đòi hỏi lợi ích riêng của cá nhân phải phục tùng lợi ích chung của tập thể.
Chữ "người", nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn. Nghĩa rộng là đồng bào cả nước. Rộng nữa là cả loài người. Trừ bọn Việt gian bán nước, trừ bọn phát xít thực dân, là những ác quỷ mà ta phải kiên quyết đánh đổ, đối với những người khác thì ta phải yêu quý, kính trọng, giúp đỡ.
Lòng yêu nước và sự đoàn kết của nhân dân là một lực lượng vô cùng to lớn, không ai thắng nổi. Nhờ lực lượng ấy mà tổ tiên ta đã đánh thắng quân Nguyên, quân Minh, đã giữ vững quyền tự do, tự chủ. Nhờ lực lượng ấy mà chúng ta làm cách mạng thành công giành được độc lập. Nhờ lực lượng ấy mà sức kháng chiến của ta càng ngày càng mạnh. Nhờ lực lượng ấy mà quân và dân ta quyết chịu đựng muôn nỗi khó khăn, thiếu thốn, đói khổ, tang tóc, quyết một lòng đánh tan quân giặc cướp nước.
Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào. Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ nơi có non xanh, nước biếc để câu cá trồng rau, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, trẻ em chăn trâu, không dính líu gì tới vòng danh lợi. Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc: là làm sao cho nước nhà được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công.
Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân.
Không đoàn kết thì suy và mất. Có đoàn kết thì thịnh và còn. Chúng ta phải lấy đoàn kết mà xoay vần vận mệnh, giữ gìn dân tộc và bảo vệ nước nhà. 11/1/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Kế thừa truyền thống hiếu học của gia đình và dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao việc đọc sách. Với Người, đọc sách không đơn thuần chỉ giải trí, giải quyết các công việc sự vụ, nâng cao hiểu biết mà còn để phục vụ cách mạng với “ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” (Bác Hồ trả lời các nhà báo nước ngoài vào đầu năm 1946, sau thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập và Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành Chủ tịch chính thức của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa).
Dưới đây là những câu nói hay về sách của Bác Hồ được đúc kết trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.
Học ở trường, học trong sách vở, học lẫn nhau và học dân.
Phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng. Đọc tài liệu thì phải đào sâu hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng từng câu trong sách. Có vấn đề thông suốt thì mạnh dạn đề ra cho vỡ lẽ, đối với bất cứ vấn đề gì đều phải đặt ra câu hỏi : “vì sao” đều phải suy nghĩ kỹ càng, xem nó có hợp với thực tế hay không, tuyệt đối không nên nhắm mắt tuân theo một cách xuôi chiều. Phải suy nghĩ cho chín chắn.
Siêng xem sách và xem được nhiều sách là quý.
Dù xem được hàng ngàn quyển lý luận nếu không biết đem ra thực hành, thì khác nào cái hòm đựng sách.
Bất luận làm công việc gì cũng cần phải đọc. Người mới học chữ cần đọc để không mù lại, người làm công an cần đọc để nắm tình hình. Những người làm công việc chuyên môn cần phải đọc để nâng cao trình độ. Người làm quản lý lãnh đạo cần phải đọc để quản lý, lãnh đạo tốt hơn. Làm nhà báo, nhà văn lại càng phải đọc
Muốn có nhiều tài liệu phải xem cho rộng... Xem được nhiều thứ báo chừng nào thì lấy được nhiều tài liệu chừng ấy.
Cháu kém về Văn thì phải siêng xem sách, đọc báo, đọc xã luận, nghe các chú nói chuyện. Đọc báo có đoạn nào hay thì đánh dấu vòng lại, lúc khác cần đọc lại. Đó là một cách học: Học từ sự kiên nhẫn. (theo lời kể của bà Trần Thị Lý, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân)
Dù già yếu cũng phải học, phải đọc sách báo nâng cao hiểu biết và nhất là vấn đề nắm vững tình hình chứ!
Những cái gì đã nghe, đã thấy, đã hỏi được, đã đọc được thì chép lấy để dùng để viết.
Sách là thuốc bổ tinh thần.
Sách là thuốc chữa tội ngu. 21/12/2023 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Mùa xuân này, Đảng ta, dân tộc ta vui mừng, chào mừng thành công Đại hội lần thứ XII của Đảng, chào mừng 86 mùa xuân Đảng ta ra đời (3-2-1930), kỷ niệm 75 năm Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng (28/1/1941-28/1/2016). Trong niềm cảm xúc đặc biệt đó lòng ta càng ơn Đảng, lại càng nhớ Bác, nhớ những vần thơ viết về Bác, viết về Đảng.
Trong bài thơ “Một nhành xuân”, Tố Hữu từng viết: “… Năm hai mươi của thế kỷ hai mươi/Tôi sinh ra nhưng chưa được làm người/Nước đã mất, cha đã làm nô lệ/Ôi những ngày xưa mưa xứ Huế, mưa sao buồn vậy hỡi mưa rơi!?/Ngẩng đầu lên không thấy mặt trời/Đất lai láng những là nước mắt… Từ vô vọng mênh mông đêm tối,/Người đã đến chói chang nắng dội,/Trong lòng tôi ôi Đảng thân yêu...”.
Vừa ra đời, Đảng đã trở thành người lãnh đạo, người tổ chức của cách mạng Việt Nam. Và, suốt 85 năm qua, dưới ngọn cờ của Đảng, đất nước ta, dân tộc ta và nhân dân ta vươn lên muôn vàn thử thách, giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác, lập nên biết bao kỳ tích vẻ vang.
Những vần thơ viết về Bác Hồ, về Đảng của các nhà thơ phần nào nói được tình cảm sâu sắc của mình và của mọi người trước những chặng đường lịch sử vĩ đại của Đảng ta.
… Ôi giữa lòng ta Bác đến từ hồi nào
Bác vĩ đại mà chẳng làm ai kinh ngạc
Hạnh phúc cho chúng ta là Hồ Chủ tịch - người đầu tiên mang đến cho dân tộc ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, cũng là người suốt đời tiêu biểu hoàn mỹ nhất cho chân lý của chủ nghĩa đó. Cả dân tộc có một tấm gương sống động để noi theo, tin tưởng và kính yêu. Như một nhu cầu về tình cảm, Chế Lan Viên đã viết nhiều bài thơ về Bác. “Người đi tìm hình của nước” viết năm 1960, trong dịp kỷ niệm 30 năm thành lập Đảng là một bài đặc sắc: “Luận cương đến với Bác Hồ. Và Người đã khóc/Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lênin/Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp/Tưởng bên ngoài, đất nước đợi mong tin”. Làm sao quên được thời khắc xúc động và thiêng liêng đối với Bác, đối với Tổ quốc, nhân dân! Chân lý cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin đã soi sáng tâm hồn Người, đất trời và vạn vật xung quanh như bừng tỉnh, cùng hòa chung niềm hạnh phúc vô bờ: “Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc: “Cơm áo là đây! Hạnh phúc đây rồi!”/Hình của Đảng lồng trong hình của Nước/Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười”.
Với Chế Lan Viên, ngày vào Đảng chính là ngày sinh lại của đời mình; ngày ông có một quê hương thứ hai là Đảng để gắn bó, yêu thương. Đảng “đã trở thành nơi cắt rốn chôn nhau”: “Ngày vào Đảng đất trời như đổi khác/Những vật vô tri cũng làm rưng nước mắt/Đá sỏi, cây cằn sao bỗng thấy thiêng liêng?/Giọng nói quen nghe, màu đất quen nhìn/Bỗng chan chứa trăm điều chưa nói hết! (Kết nạp Đảng trên quê mẹ).
Đảng rất gần gũi, thân thiết, với nhân dân từ việc nhỏ nhặt nhất như: hạt muối, cọng rau, bát cơm, manh áo… Từ ngày mới ra đời, Đảng ta giương cao ngọn cờ cách mạng, đoàn kết và lãnh đạo toàn dân ta tiến lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp. Màu cờ đỏ của Đảng chói lọi như mặt trời mới mọc, xé tan màn đen tối, soi đường dẫn lối cho nhân dân ta vững bước tiến lên con đường thắng lợi trong cuộc cách mạng phản đế, phản phong: “Đảng nghĩ số triệu dân, nghĩ sức nước sông Cả, sông Hồng/Những vóc dáng những Trường Sơn, dung mạo những đồng bằng/Những mâm cơm ta có gì, Trung ương phải nghĩ/Một lạng ngô thôi cũng lo đều cho mười chín triệu đầu dân…/Ta nghĩ chuyện nghìn năm chưa kịp nghĩ/Và đôi mắt thần của Đảng chiếu tầm xa (Nghĩ về Đảng - Chế Lan Viên).
Viết về Đảng, ngợi ca Đảng đến nay đã có nhiều nhà thơ đề cập đến, nhưng ấn tượng nhất vẫn là những vần thơ của nhà thơ Tố Hữu. Đảng là niềm tin, là sức mạnh. Đảng đấu tranh vì lợi quyền dân tộc, mang hạnh phúc, ấm no cho mỗi con người: “Đảng ta, muôn vạn công nông/Đảng ta, muôn vạn tấm lòng niềm tin/Đảng ta, Mác - Lê-nin vĩ đại/Lại hồi sinh, trả lại cho ta/Trời cao, đất rộng bao la/ Bát cơm, tấm áo, hương hoa, hồn người” (Ba mươi năm đời ta có Đảng). Sức mạnh của Đảng và sự bền vững của chế độ bắt nguồn từ sức mạnh của lòng dân, của mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với dân, giữa dân với Đảng đồng thời là sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp hữu cơ giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Dù trong hoàn cảnh nào, khi đã có niềm tin thì người dân luôn tin theo Đảng, bảo vệ Đảng đến cùng: “Dù khi tắt lửa tối trời/Vững lòng quyết sống không rời Đảng ta/Dù khi giặc khảo giặc tra/Cắn răng thà chết không xa Đảng mình (Ba mươi năm đời ta có Đảng - Tố Hữu).
Với Xuân Diệu, viết về Đảng là niềm tự hào, là lòng biết ơn và một tình thương thấm thía: “Ôi người yêu, yêu hơn cả ái tình/Người rất mực xa xanh và đỏ thắm/Người gần gũi và bao la vạn dặm/Người một người và ức triệu con người”(Gánh). Những câu thơ say đắm bộc lộ này là của Xuân Diệu, chúng ta dễ dàng nhận ra cái giọng nồng nhiệt của nhà thơ tình yêu.
Nói đến Lưu Trọng Lư, người đọc thường nghĩ và nhớ đến hình ảnh một con nai vàng ngơ ngác, cái ngơ ngác của người thi sĩ giữa ngã ba đường của cuộc đời cũ. Thì nay trên mỗi “nước bước”, “đường đi” không thể không có ánh sáng Đảng soi đường: “Trên mỗi bước đi, lòng luôn tự hỏi: “Nếu trong ta vắng bóng một ngày”/Nếu trong ta, vắng Người mãi mãi/Đi từ đâu, ta sẽ lại về đâu?” (Bước theo Đảng - Lưu Trọng Lư).
Thơ Lê Anh Xuân luôn say sưa ca ngợi những con người đã dâng trọn đời mình cho lý tưởng của Đảng: “Phải nhờ lý tưởng chói chang/ Hoa tình yêu mới thơm hương mặt trời... Anh Trần Phú, chị Minh Khai/Tên còn thơm mát cành mai, cành đào/Võ Thị Sáu - đỉnh núi cao/Dưới chân sóng bể dạt dào hát ca” (Nguyễn Văn Trỗi). Nhất là anh say sưa ca ngợi Bác, thơ Lê Anh Xuân rất nhiều lần nói đến Bác, lần nào cũng với một niềm tin tưởng, một niềm tin kính yêu vô hạn: “Miền Nam đọc thư Bác/Sông Hiền Lương bồi hồi/Trời Cà Mau giàn giụa nước mắt vui” (Chúng con đón thư Bác).
Lê Anh Xuân miêu tả cô gái bị địch bắt nhốt trong xà lim không hề cảm thấy cô đơn trong bốn bức tường. Từ trong xà lim, cô đã làm thơ tặng người yêu và qua bài thơ cô ấy đã gửi gắm nỗi lòng của mình, với chồng, với Đảng: “Đừng buồn em hỡi anh yêu quý? Trái tim em chung thủy suốt đời/Với Đảng với anh người đồng chí/Em là hoa sen thơm ngát đời anh” (Bài thơ áo trắng - Lê Anh Xuân).
Với nhà thơ Thanh Hải, anh kể chuyện nhân dân bất chấp kẻ thù hăm dọa vẫn chôn cất người cộng sản và trồng hoa lên mộ anh: “Hôm qua chúng giết anh/Xác phơi đầu ngõ xóm... Thằng này là cộng sản/Không được đứa nào chôn!/Lũ chúng vừa quay lưng/ Chiếc quan tài sơn son/Đã đưa anh về mộ/Đi theo sau hồn anh/Cả làng quê đường phố... Trên mộ người cộng sản/Hoa hồng đỏ và đỏ/Như máu nở thành hoa..” (Mộ anh hoa nở). PGS.TS Hồ Thế Hà, cán bộ giảng dạy Trường Đại học Khoa học Huế, khi nhắc đến bài thơ này đã viết: “TH với “Mồ anh hoa nở” đã khái quát tình đồng chí, đồng bào, tình quân dân cá nước một cách bản chất nhất, thông qua cái chết của người chiến sĩ cách mạng. Mặc cho kẻ thù dọa dẫm, trên mộ người cộng sản giữa lòng địch vẫn lộng gió bốn phương và đỏ tươi hoa cách mạng”. (“Sức mạnh tinh thần từ những vần thơ”, trích từ sách “Tìm trong trang viết”, NXB Thuận Hóa, 1998).
Ơn Đảng, Bác Hồ kính yêu - Người đã đem lại cho dân tộc Việt Nam một mùa Xuân bất tận. Đảng và Bác là đề tài tập hợp được nhiều tầng lớp thi sĩ, với biết bao lời thơ chân thành, những ý nghĩ trung thực, chín trong tâm hồn. Xuân Bính Thân về, khí thế mới thêm thúc giục mỗi chúng ta đoàn kết một lòng, đồng tâm hiệp lực kiên định đi tới để xây dựng đất nước ta vừa đẹp vừa giàu.
“Tổ quốc tôi rất đẹp, rất giàu
Đẹp từ mái tóc xanh đầu nguồn Pắc Bó
Đẹp đến gót chân hồng đất mũi Cà Mau”.
(Với Đảng, mùa Xuân - Tố Hữu). 21/12/2023 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Ngày 5-7-1946, cùng với hàng chục nghìn Việt kiều tại Pháp, kỹ sư Phạm Quang Lễ (tức Trần Ðại Nghĩa sau này) ra sân bay Le Beurget (Pa-ri) để kính đón Bác Hồ và Ðoàn cấp cao Chính phủ ta sang thăm Pháp. Khi đó kỹ sư Phạm Quang Lễ đã được học tập, nghiên cứu ở Pa-ri tại hai trường đại học danh tiếng nhất nước Pháp 11 năm trời.
Do là người am hiểu nhiều về các trí thức tại Pháp, suốt hai tháng liền, từ tháng 7 đến tháng 9-1946, được sống và đi thăm các điểm mà Bác Hồ đã hoạt động từ trước và thăm bà con Việt kiều, Phạm Quang Lễ đã báo với Bác về tất cả những điều mình biết về các vấn đề quân sự của Chiến tranh thế giới thứ II. Ngày 8-9-1946, Bác Hồ cho gọi Kỹ sư Nghĩa đến và cho biết là Hội nghị Phông-te-nơ-blô đã không thành công và Bác hỏi thẳng ông: "Bác về nước, chú chuẩn bị về với Bác. Hai ngày nữa ta lên đường".
Thế là từ quyết định của mình khi được Bác hỏi, kỹ sư Trần Ðại Nghĩa cùng đoàn tháp tùng rời cảng Tu-lông (Pháp) vào nửa đầu tháng 8-1946. Sau 40 ngày lênh đênh trên biển của chiến hạm Ðuy mông Ðuyếc-vin (Pháp), ngày 20-10-1946, Bác Hồ cùng các bác sĩ Trần Hữu Tước, kỹ sư Võ Quý Huân, kỹ sư Vũ Ðình Huỳnh và kỹ sư Phạm Quang Lễ về đến cảng Hải Phòng.
Sau này, ông nhớ mãi lớp chính trị mà Bác Hồ đã trực tiếp dạy cho các nhà khoa học cùng về nước trong 40 ngày trên tàu. Ðó là lớp chính trị đầu tiên, có hiệu quả rất lớn trong đời ông cũng như các bác sĩ, kỹ sư cùng về. Sự tác động các bài giảng của Bác đối với các trí thức những ngày đó, là sự cảm hóa tuyệt vời mà ông và ba nhà khoa học được nghe giảng những điều cần thiết cho trí thức xa quê hương lâu ngày để khi về nước tham gia kháng chiến.
Sau khi về nước, ông được Ðại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp đón và bố trí vào làm việc ngay về nghiên cứu các lĩnh vực vũ khí cho quốc gia. Một tuần sau, Bộ Quốc phòng đã cử ông lên ngay Thái Nguyên nghiên cứu các loại súng do bộ đội ta thu được. Sau chuyến đi này, ông đã sáng chế rất nhanh súng DKZ không giật, đạn chống xe tăng theo mẫu Ba-dô-ca lấy từ mẫu đạn trong kho vũ khí của quân đội Nhật để lại. Công việc đang tiến hành thì thực dân Pháp bắn phá TP Hải Phòng, Bộ Quốc phòng lại cho gọi ông về Hà Nội. Và ngày 5-12-1946 - đúng hai tuần trước khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ - tại Phủ Chủ tịch, Bác Hồ đã trực tiếp giao kỹ sư Phạm Quang Lễ làm Cục trưởng Cục Quân giới và chính Người đã đặt tên mới cho ông là Trần Ðại Nghĩa. Theo Người đặt tên mới này là để giữ bí mật cho ông, cho gia đình và bà con ông còn ở trong nam.
Kháng chiến lan ra toàn quốc, ông đã gấp rút đưa phòng nghiên cứu của mình lên chiến khu nghiên cứu chế tạo các loại vũ khí trong điều kiện thiếu thốn mọi bề. Một phát kiến mới của ông là sau khi nghiên cứu, thấy tại khu rừng căn cứ địa Việt Bắc, có nhiều phân dơi, và Trần Ðại Nghĩa đã chỉ đạo lấy diêm tiêu phân dơi để tận dụng làm thuốc súng. Ông cũng chỉ đạo lấy đường ray xe lửa loại cũ luyện thép làm nòng súng cối 50,8 ly, rồi lấy bình
ô-xy làm nòng súng cối 205 ly,... Sau nhiều lần thất bại, từ sự sáng tạo, kiên trì, Trần Ðại Nghĩa đã chế tạo thành công súng Ba-dô-ca không giật trên cơ sở phải thiết kế lại toàn bộ quả đạn phù hợp điều kiện chiến trường Việt Nam. Súng Ba-dô-ca do quân đội ta chế tạo không chỉ chống xe tăng, xe bọc thép, mà còn có tác dụng đánh cả tàu chiến chạy gần bờ, hoặc dập tắt hỏa lực hay bắn tan cả đội hình kẻ địch tập trung quân đông. Nhờ những phát kiến quan trọng về kỹ thuật quân sự mà ngay từ đầu cuộc kháng chiến, quân đội ta đã kịp thời chống trả chín tuần liền trong sự tiến công đầy các loại súng đạn, vũ khí của thực dân Pháp ngay tại Thủ đô Hà Nội, khi toàn quốc kháng chiến bắt đầu.
Thế là từ một trí thức, được Bác Hồ kêu gọi về nước phục vụ, kỹ sư Trần Ðại Nghĩa trở thành người đảng viên trung kiên, tận tụy với khoa học, chế tạo vũ khí cho cuộc kháng chiến đầy gian khổ, hy sinh mà trong tình thế Nhà nước ta vừa mới thành lập, vô vàn khó khăn thiếu thốn. Kỹ sư Trần Ðại Nghĩa đã có nhiều sáng chế rất quan trọng cho Quân đội nhân dân Việt Nam Anh hùng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Sau này, khi là Giáo sư và Nhà nước Liên Xô (trước đây) phong hàm Viện sĩ, ông được Ðảng, Nhà nước cử làm Chủ nhiệm Ủy ban Xây dựng cơ bản nhà nước và Ủy ban Khoa học kỹ thuật nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch các Hội liên hiệp khoa học kỹ thuật Việt Nam, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô và CHDC Ðức (cũ). Trên cương vị nào, Giáo sư cũng để lại những tình cảm tốt đẹp, thân tình đối với các nhà khoa học, các nhà quân sự của đất nước, cũng như lớp lớp trí thức của hai miền.
Từ một học sinh nghèo vào trường PéterutKý (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong), mồ côi cha từ nhỏ, mẹ một mình nuôi ăn học thành tài, sau ngày về hưu tại TP Hồ Chí Minh, nhiều lần về thăm quê tại huyện Tam Bình (Vĩnh Long), ông vẫn nhắc mãi kỷ niệm về người mẹ tần tảo sớm khuya nuôi hai chị em ăn học. Rồi khi mẹ mất, do nghèo không có tiền về để chịu tang mẹ mà cho đến cuối đời, ông vẫn hối tiếc về việc này. Cũng vì gia cảnh nghèo, chị Hai của ông phải nghỉ học để nhường cho em được tiếp tục cắp sách lên tỉnh lỵ Vĩnh Long, rồi lên Sài Gòn học.
Giáo sư Trần Ðại Nghĩa qua đời năm 1997 tại TP Hồ Chí Minh, để lại nhiều công trình khoa học có giá trị lớn cho đất nước. Ðảng, Nhà nước ta đã tặng thưởng giáo sư nhiều danh hiệu cao quý như: Danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 1952); Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu năm 1996. Ngày nay, tên ông đã được đặt cho một ngôi trường chuyên đầu đàn ở TP Hồ Chí Minh và giải thưởng học sinh nghèo hiếu học hằng năm của tỉnh Vĩnh Long - quê hương ông. Tháng 8-2007, Ủy ban Nhân dân TP Hà Nội đã quyết định lấy tên ông đặt cho một con đường mới tại Thủ đô; Ủy ban Nhân dân TP Hồ Chí Minh đã đặt tên ông cho một đại lộ tại quận Tân Bình. Nhiều giải thưởng khoa học trong nước đã mang tên Giáo sư, Viện sĩ Trần Ðại Nghĩa, để luôn nhớ về một nhà khoa học hàng đầu có nhiều công lao đóng góp to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.