Thứ tư, 21/2/2024, 08:20 , Lượt đọc : 3.360
Roboto
Arial
Open Sans
Times New Roman
Calibri
Tahoma
Bác Hồ và đặc trưng văn học của Bác
Hồ Chí Minh, ta đã quá quen thuộc với tên gọi này của Người trong lịch sử. Người không chỉ là một lãnh tụ vĩ đại của phong trào cách mạng Việt Nam mà còn là một nhà thơ, nhà văn kiệt xuất trong nền văn học Việt Nam hiện đại
Sinh thời, Bác Hồ không hề có ý định xây dựng cho mình một sự nghiệp văn chương và Người cũng không bao giờ tự nhận mình là nhà văn, nhà thơ hay nghệ sỹ mặc dù Bác rất yêu văn thơ và cũng rất đỗi tài hoa. Từ lúc còn tuổi thơ ấu với cội nguồn là con trai của nhà phó bảng, văn học đến với Bác một cách rất tự nhiên từ những câu thơ cha đọc, những cuộc trò chuyện của quan sai và từ chính những bài dạy của thầy, của ba và của ông. Từ hồi còn trẻ, Bác đã thể hiện mình là con người của thơ văn qua các bài thơ ngẫu hứng như “Trên đèo ngang” được Bác sáng tác lúc 5 tuổi khi cả gia đình Bác vượt qua Đèo Ngang để vào kinh đô Huế hay bài thơ “Ba ông phỗng” được sáng tác dựa trên hình ảnh núi non bộ,… Những cảnh vật đơn sơ những qua cách nhìn của Bác, lại là những bức họa những vấn đề Bác thắc mắc đặt ra. Là con người nhạy cảm với văn chương, với sự nghiệp học tập thời niên thiếu đã hình thành ra cho Người luận điểm ”văn chương là vũ khí sắc bén để đấu tranh cách mạng và cũng là phương tiện rất hữu hiệu để động viên chiến sĩ, đồng bào.” – thứ ảnh hưởng rất lớn đến các tác phẩm của Bác sau này.
Văn chính luận là lĩnh vực nổi bật được Người sáng tác chủ yếu với mục đích đấu tranh chính trị, phục vụ cho sự nghiệp cách mạng, nhiệm vụ cách mạng của đất nước trong từng giai đoạn. Với ngòi bút súc tích, lập luận chặt chẽ, giàu tính luận chiến và đa dạng về bút pháp; bộc lộ tư duy sắc sảo, giàu tri thức văn hóa, gắn lý luận với thực tiễn, tác phẩm của Người như mũi tên cắm thẳng vào thực tế xã hội lúc bấy giờ. Có thể nhắc đến các tác phẩm như “Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)” tố cáo tội ác của thực dân Pháp ở thuộc địa, “Tuyên ngôn Độc lập (1945)” là văn kiện lịch sử công bố với toàn dân tộc và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam độc lập, “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946)” là bài hịch cứu nước, đã cổ vũ tinh thần yêu nước của toàn dân đứng lên chống lại kẻ thù xâm lược hay cuối cùng là “Di chúc (1969)” – tác phẩm cuối cùng và cũng là lời căn dặn và tình cảm thiết tha, là niềm tin sâu sắc của Người gửi lại toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và các thế hệ mai sau. Văn chính luận của Người - những áng văn bất hủ đã đi vào lịch sử và sẽ trường tồn cùng dân tộc ta, đã làm được nhiệm vụ của mình khi có mặt ở mọi nơi, đem lại lòng tin và sức chiến đấu cho nhân dân Việt Nam.
Truyện và kí là lĩnh vực đặc sắc trong sự nghiệp của Hồ Chí Minh. Các tác phẩm này được Người viết chủ yếu bằng tiếng Pháp từ những ngày đầu sang xứ ngoại. Tác phẩm tiêu biểu thể loại phải kể đến là Tập Truyện và kí, bao gồm những sáng tác viết và đăng báo ở Pháp, chủ yếu là báo Nhân đạo - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp. Truyện và ký được Bác sáng tác nhằm miêu tả hiện thực cuộc sống và thể hiện chúng thành những nội dung xã hội quan trọng, có liên quan đến vận mệnh của dân tộc và số phận của mỗi con người Việt Nam trong từng thời điểm lịch sử cụ thể, lồng ghép trong đó nghệ thuật trào phúng sắc bén, được viết bằng lối văn sắc sảo, cô đọng, vừa truyền thống vừa hiện đại; ý tưởng thâm thúy, kín đáo, trí tuệ sâu sắc, thể hiện tình cảm nhân đạo chủ nghĩa và tầm vóc vĩ đại của nhà cách mạng. Một số tác phẩm nổi bật như: “Lời than vãn của bà Trưng Trắc”, “Chuyện con rùa”, “Những con người biết mùi hun khói”, “Vi hành”, “Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu”. Hay Nhật ký chìm tàu”, “Vừa đi đường vừa kể chuyện”, “Giấc ngủ 10 năm”… Tất cả các tác phẩm này nhằm vạch trần bộ mặt tàn ác, xảo trá, bịp bợm của chính quyền thực dân qua đó đem lại cho người đọc những rung cảm sâu xa và nhận thức lớn lao với một tinh thần nhân đạo chủ nghĩa.
Ngoài văn xuôi, Bác còn để lại một di sản thơ ca vô cùng quan trọng bao gồm thơ ca thơ ca tuyên truyền cách mạng và thơ ca trữ tình. Với khoảng 250 bài thơ, trong đó có hơn 100 bài thơ chữ Hán, được sáng tác chủ yếu từ khi về nước (1941) cho tới cuối đời viết bằng Tiếng Hán và Tiếng Việt. Tiêu biểu cho thể loại thơ ca phải nhắc đến tập thơ “Nhật ký trong tù” được sáng tác năm 1942-1943, gồm 134 bài thơ tứ tuyệt viết bằng chữ Hán, khi Người bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây (Trung Quốc) hơn một năm trời. Ngoài ra cũng phải kể tới một số bài thơ viết bằng chữ Hán và Tiếng Việt mang tính chất tức cảnh thiên nhiên, thể hiện tinh thần lạc quan, tình yêu thiên nhiên, đất nước như “Thượng sơn”, “Đăng Sơn”, “Nguyên tiêu”, “Báo tiệp”, “Tặng Bùi Công”, “Tức cảnh Pắc Bó”, “Cảnh khuya”, “Đi thuyền trên sông Đáy”...; chùm bài thơ tặng đồng bào thi đua sản xuất và chiến đấu; chùm bài thơ chúc tết đồng chí đồng bào, thơ thù tiếp, thơ tặng, những vần thơ lẻ rải rác ứng khẩu trong các bài nói chuyện với chiến sĩ, đồng bào,…
Trong lĩnh vực văn chương, Hồ Chí Minh là một cây bút xuất sắc với đa phong cách. Song, dù viết dưới hình thức nào, thể loại nào, sáng tác của Người cũng nhất quán trong nghệ thuật viết: ngắn gọn, trong sáng, giản dị mà sâu sắc, kết hợp hài hoà giữa cổ điển và hiện đại, chính trị và văn học, thể hiện sức sáng tạo linh hoạt, chủ động trong vận dụng các hình thức thể loại, bút pháp, thủ pháp nghệ thuật khác nhau, nhằm đạt mục đích thiết thực trong từng tác phẩm. Người nhất quán được mục đích của mình luôn đặt ra câu hỏi và xác định rõ xác định rõ: Viết cho ai? Viết để làm gì? Và viết cái gì? Viết như thế nào? Đó chính là ý thức, là trách nhiệm của người cầm bút. Cả cuộc đời hy sinh vì đất nước vì hai từ dân tộc, cả cuộc đời cống hiến hết mình vì sự độc lập tự do của đồng bào cả nước, Người đã để lại kho tàng giá trị là câu văn, dòng chữ, thơ ca? Không đó là tư tưởng, là giá trị, là mục đích sống được thuấn nhuần trong từng từ ngữ, không chỉ là kết tinh của dân tộc mà còn cả của nhân loại.
Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh gắn liền với tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam, có vị trí quan trọng trong lịch sử văn học và đời sống tinh thần của dân tộc. Đó là di sản vô giá.
Tin cùng chuyên mục
21/5/2025 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chúc mừng liên Đội trường THCS Tô Ký đã xuất sắc đạt giải Khuyến khích trong hội thi "Chúng em kể chuyện Bác Hồ" năm học 2024 - 2025. 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng bước giáo dục, bồi dưỡng làm cho Chủ nghĩa Mác-Lênin ngày càng thấm sâu vào đời sống tinh thần của quân đội. Đồng thời, Người rất quan tâm đến việc chọn lựa, bồi dưỡng những “phần tử tiên tiến” trong các tầng lớp nhân dân lao động có tinh thần yêu nước, có giác ngộ dân tộc và giác ngộ giai cấp sâu sắc để tiếp tục bồi dưỡng, rèn luyện họ trở thành những quân nhân cách mạng, những cán bộ vừa “hồng”, vừa “chuyên”, những đảng viên trung kiên của Đảng.
Cuốn sách “Quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về đức - tài trong xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội” được chia thành bốn phần:
Phần thứ nhất: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đức, tài của người cán bộ cách mạng.
Phần thứ hai: Nâng cao đạo đức, phát triển tài năng của đội ngũ cán bộ quân đội trong tình hình hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Phần thứ ba: Trích văn kiện Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức cách mạng.
Phần thứ tư: Hồ Chí Minh bàn về đạo đức và rèn luyện đạo đức cách mạng.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-318640.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Cuốn sách “Nguyễn Ái Quốc - sự sáng tạo trong thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, giá trị lịch sử và hiện thực” được xuất bản để làm sáng tỏ thêm công lao to lớn của Người đối với cách mạng Việt Nam và góp phần làm rõ hơn những căn cứ khoa học và thực tiễn, phê phán những luận điệu sai trái, phản động, cố tình xuyên tạc lịch sử, phủ nhận con đường cách mạng mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn; Trên cơ sở đó củng cố thêm niềm tin, khẳng định chắc chắn hơn ý nghĩa thực tiễn về vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; Góp phần thể hiện việc tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong mọi tầng lớp nhân dân theo quan điểm, đường lối đổi mới của Đảng.
Tác phẩm được chia thành hai chương:
Chương 1: Nguyễn Ái Quốc sáng tạo trong chuẩn bị các tiền đề cho Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Chương 2: Nguyễn Ái Quốc sáng tạo trong hợp nhất thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam - giá trị lịch sử và hiện thực.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-317568.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Cuốn sách “Đường Bác Hồ chúng ta đi: Hồi ký” phản ánh sinh động về hoạt động cách mạng của Bác Hồ và những người nguyện lòng đi theo sự nghiệp của Bác nhằm giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách nô lệ, giành lại độc lập, tự do cho tổ quốc, tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Là một tập hồi ký ghi những hoạt động cách mạng, những gắn bó tình cảm của đồng chí Hoàng Quốc Việt với Bác Hồ
Tác phẩm được chia thành 5 chương:
Chương I: Nguyễn Ái Quốc tim tôi
Chương II: Gặp Bác tại núi non Cao Bằng
Chương III: Gặp Bác ở Bách Sắc
Chương IV: Chuyến đi vào Nam theo chỉ thị của Bác
Chương V: Theo Bác trên những nẻo đường kháng chiến.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-357362.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Tác phẩm “Vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam: Sách chuyên khảo” được tác giả sưu tầm, hệ thống hóa sử liệu liên quan đến quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam của Nguyễn Ái Quốc. Phân tích vai trò quyết định, sự chủ động của Nguyễn Ái Quốc trong sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam; Phân tích một cách toàn diện quá trình Nguyễn Ái Quốc xác lập con đường giải phóng dân tộc, xây dựng lý luận cách mạng, chuẩn bị về tư tưởng chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đồng thời cuốn sách cũng phân tích sáng tỏ hơn nhận định: Chính lý luận giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX là yếu tố quyết định nhất hình thành nên Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930, làm rõ những nhân tố cơ bản góp phần để Nguyễn Ái Quốc xác định con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam; Tính đúng đắn của con đường đó; Góp phần bác bỏ quan điểm sai trái về vai trò của Người trong quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; Những cống hiến sáng tạo của Người trong quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cuốn sách được chia thành 4 chương:
Chương 1: Nguyễn Ái Quốc chủ động tìm đường giải phóng dân tộc Việt Nam
Chương 2: Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị tư tưởng chính trị và tổ chức cho sự ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 3: Nguyễn Ái Quốc thống nhất các tổ chức Cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 4: Nhận xét về quá trình sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam của Nguyễn Ái Quốc.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-647623.html
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português