Thứ tư, 21/2/2024, 09:33 , Lượt đọc : 175
Roboto
Arial
Open Sans
Times New Roman
Calibri
Tahoma
Trước nhất, có thể khẳng định một cách chắc chắn rằng, cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Bác đã khơi nguồn sáng tạo cho nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ đi theo cách mạng. Kể cả những nhà thơ nổi tiếng “duy mỹ” như Nguyễn Xuân Sanh cũng có những sáng tác hay về Bác, đó là bài thơ “Mẹ con” ngợi ca công lao của Bác đối với đồng bào vùng cao trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sự đa dạng, phong phú về tác giả kéo theo sự đa dạng về thể loại và bút pháp trong việc khắc họa hình ảnh Bác. Về thơ, có thể kể đến “Sáng tháng Năm”, “Bác ơi” của Tố Hữu; “Người đi tìm hình của nước” của Chế Lan Viên; “Viếng Lăng Bác” của Viễn Phương; “Gửi lòng con đến cùng Cha” của Thu Bồn...
Ở thể trường ca có những tác phẩm, như: “Theo chân Bác” của Tố Hữu, “Mùa thu nhớ Bác” của Ngô Văn Phú, “Bác Hồ và người chiến sĩ” của Lê Huy Quang, “Một người-Thơ-Tên gọi” của Nguyễn Thế Kỷ... Văn xuôi có truyện ký “Người ở nguồn” của Hoàng Việt Quân, tiểu thuyết có “Búp sen xanh” của Sơn Tùng, “Cha và con” của Hồ Phương, “Mặt trời Pác Bó” và “Giải phóng” của Hoàng Quảng Uyên... Mặc dù đa dạng về thể loại nhưng chất lượng tác phẩm không có sự đồng đều. Trong khi thơ, trường ca đã “phủ sóng”, tái hiện toàn bộ cuộc đời hoạt động cách mạng sôi nổi, phong phú của Bác và có những tác phẩm vươn đến đỉnh cao thì ở tiểu thuyết-thể loại vốn được xem là máy cái của nền văn học-vẫn còn những điều băn khoăn.
Về chất lượng, các tiểu thuyết viết về Bác mặc dù có những nỗ lực khám phá, tìm tòi nghệ thuật nhưng vẫn chưa có những tác phẩm xứng đáng với sự mong chờ, kỳ vọng của công chúng. Mặt khác, các tiểu thuyết viết về Bác mới chỉ tập trung vào cuộc đời của Bác từ thời thơ ấu cho đến khi ra đi tìm đường cứu nước mà ít đề cập đến quãng đời 30 năm bôn ba hải ngoại. Trong sự hiểu biết của mình, chúng tôi mới chỉ thấy có tiểu thuyết “Trông vời cố quốc” của nhà văn Hoàng Quảng Uyên là viết về quãng đời hoạt động cách mạng của Bác từ lúc ra đi ở Bến Nhà Rồng cho đến khi Người trở về Cao Bằng. Điều này trái ngược hẳn với tình hình ở lĩnh vực điện ảnh. Bộ môn nghệ thuật thứ bảy đã có hàng loạt tác phẩm về cuộc đời của Bác trong 30 năm tìm đường cứu nước, như: “Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông”, “Thầu Chín ở Xiêm”, “Vượt qua bến Thượng Hải”... tạo được dấu ấn tốt đẹp đối với công chúng trong và ngoài nước. Đây là điều đáng tiếc đối với tiểu thuyết nói riêng và nền văn học Việt Nam nói chung, bởi quãng thời gian 30 năm hoạt động tìm đường cứu nước của Bác chứa đựng trong đó những câu chuyện, những bài học, những tư tưởng, triết lý sâu sắc làm chúng ta hiểu rõ hơn về sự vĩ đại của Người cũng như bối cảnh lịch sử trong nước và thế giới ở thời điểm đó.
Theo chúng tôi, sở dĩ có tình trạng trên là do một vài nguyên nhân sau: Khó khăn đầu tiên và lớn nhất là vấn đề tư liệu. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhân vật lịch sử. Do đó, tiểu thuyết viết về Bác là tiểu thuyết lịch sử. Vì vậy, sự chân xác của tư liệu lịch sử là vấn đề then chốt, sống còn, quyết định đến thành công của tiểu thuyết. Để có được những tư liệu quý có giá trị (không kể đến nguồn tư liệu qua dịch thuật, qua internet mà đôi khi có thể là tài liệu hư cấu) buộc các nhà văn phải đi điền dã, thực tế tìm tư liệu. Đây là công việc đòi hỏi phải có thời gian, quan hệ và... kinh phí. Việc đi điền dã, tìm tư liệu trong nước là có thể làm được.
Tuy nhiên việc “ăn dầm nằm dề” hàng tháng, thậm chí hàng năm trời để gặp gỡ nhân chứng, tìm kiếm tài liệu ở nước ngoài xa xôi là điều vượt quá khả năng của đại đa số nhà văn Việt Nam. Chính điều này đã hạn chế cơ hội của các nhà văn tiếp cận đề tài Bác Hồ ở nước ngoài. Mặt khác, ngoài khó khăn trong tìm kiếm tư liệu, các nhà văn cũng phải giải quyết vấn đề “khó nhằn” nhất của tiểu thuyết lịch sử: Sự cân bằng giữa các yếu tố mâu thuẫn, đối nghịch nhau. Trong đề tài về Bác nói chung và đề tài về Bác hoạt động ở nước ngoài nói riêng, có 3 sự cân bằng mà theo chúng tôi là những thách thức thật sự cho người cầm bút. Đó là sự cân bằng trong việc khắc họa giữa Hồ Chí Minh với tư cách một vĩ nhân, một nhà chính trị, quân sự, ngoại giao, văn hóa lỗi lạc trong tương lai và Hồ Chí Minh-một con người bình dị, đời thường giữa mảnh đất xa xôi. Đó là sự cân bằng giữa sự chân thực và hư cấu trong xây dựng nhân vật, tình tiết, chi tiết truyện. Đó là sự cân bằng giữa tình cảm yêu mến, cảm phục vô vàn đối với Bác và giọng điệu khách quan trong miêu tả. Ba sự cân bằng này tạo ra thế “chân kiềng”, vừa là bệ đỡ chắc chắn, vừa là bệ phóng cho tác phẩm vươn đến thành công. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, đây là điều vô cùng khó, mà theo cảm nhận chủ quan của chúng tôi, chưa có một tiểu thuyết viết về Bác từ trước đến nay đạt được sự cân bằng này.
Trên đây là một vài nguyên nhân khách quan và chủ quan khiến số lượng tiểu thuyết viết về cuộc đời hoạt động ở nước ngoài của Bác còn ít ỏi. Mảng đề tài này vẫn đầy tiềm năng cho các nhà văn khai thác. Thiết nghĩ, viết về cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác ở hải ngoại không chỉ là trách nhiệm, là biểu hiện của tình cảm yêu quý vô vàn đối với Bác mà còn là sự đóng góp thiết thực vào dòng chảy văn học cách mạng của các nhà văn.
Tin cùng chuyên mục
21/5/2025 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chúc mừng liên Đội trường THCS Tô Ký đã xuất sắc đạt giải Khuyến khích trong hội thi "Chúng em kể chuyện Bác Hồ" năm học 2024 - 2025. 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng bước giáo dục, bồi dưỡng làm cho Chủ nghĩa Mác-Lênin ngày càng thấm sâu vào đời sống tinh thần của quân đội. Đồng thời, Người rất quan tâm đến việc chọn lựa, bồi dưỡng những “phần tử tiên tiến” trong các tầng lớp nhân dân lao động có tinh thần yêu nước, có giác ngộ dân tộc và giác ngộ giai cấp sâu sắc để tiếp tục bồi dưỡng, rèn luyện họ trở thành những quân nhân cách mạng, những cán bộ vừa “hồng”, vừa “chuyên”, những đảng viên trung kiên của Đảng.
Cuốn sách “Quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về đức - tài trong xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội” được chia thành bốn phần:
Phần thứ nhất: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đức, tài của người cán bộ cách mạng.
Phần thứ hai: Nâng cao đạo đức, phát triển tài năng của đội ngũ cán bộ quân đội trong tình hình hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Phần thứ ba: Trích văn kiện Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức cách mạng.
Phần thứ tư: Hồ Chí Minh bàn về đạo đức và rèn luyện đạo đức cách mạng.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-318640.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Cuốn sách “Nguyễn Ái Quốc - sự sáng tạo trong thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, giá trị lịch sử và hiện thực” được xuất bản để làm sáng tỏ thêm công lao to lớn của Người đối với cách mạng Việt Nam và góp phần làm rõ hơn những căn cứ khoa học và thực tiễn, phê phán những luận điệu sai trái, phản động, cố tình xuyên tạc lịch sử, phủ nhận con đường cách mạng mà Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn; Trên cơ sở đó củng cố thêm niềm tin, khẳng định chắc chắn hơn ý nghĩa thực tiễn về vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; Góp phần thể hiện việc tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong mọi tầng lớp nhân dân theo quan điểm, đường lối đổi mới của Đảng.
Tác phẩm được chia thành hai chương:
Chương 1: Nguyễn Ái Quốc sáng tạo trong chuẩn bị các tiền đề cho Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Chương 2: Nguyễn Ái Quốc sáng tạo trong hợp nhất thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam - giá trị lịch sử và hiện thực.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-317568.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Cuốn sách “Đường Bác Hồ chúng ta đi: Hồi ký” phản ánh sinh động về hoạt động cách mạng của Bác Hồ và những người nguyện lòng đi theo sự nghiệp của Bác nhằm giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách nô lệ, giành lại độc lập, tự do cho tổ quốc, tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Là một tập hồi ký ghi những hoạt động cách mạng, những gắn bó tình cảm của đồng chí Hoàng Quốc Việt với Bác Hồ
Tác phẩm được chia thành 5 chương:
Chương I: Nguyễn Ái Quốc tim tôi
Chương II: Gặp Bác tại núi non Cao Bằng
Chương III: Gặp Bác ở Bách Sắc
Chương IV: Chuyến đi vào Nam theo chỉ thị của Bác
Chương V: Theo Bác trên những nẻo đường kháng chiến.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-357362.html 14/5/2024 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Tác phẩm “Vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam: Sách chuyên khảo” được tác giả sưu tầm, hệ thống hóa sử liệu liên quan đến quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam của Nguyễn Ái Quốc. Phân tích vai trò quyết định, sự chủ động của Nguyễn Ái Quốc trong sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam; Phân tích một cách toàn diện quá trình Nguyễn Ái Quốc xác lập con đường giải phóng dân tộc, xây dựng lý luận cách mạng, chuẩn bị về tư tưởng chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đồng thời cuốn sách cũng phân tích sáng tỏ hơn nhận định: Chính lý luận giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc trong những năm 20 của thế kỷ XX là yếu tố quyết định nhất hình thành nên Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930, làm rõ những nhân tố cơ bản góp phần để Nguyễn Ái Quốc xác định con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam; Tính đúng đắn của con đường đó; Góp phần bác bỏ quan điểm sai trái về vai trò của Người trong quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; Những cống hiến sáng tạo của Người trong quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cuốn sách được chia thành 4 chương:
Chương 1: Nguyễn Ái Quốc chủ động tìm đường giải phóng dân tộc Việt Nam
Chương 2: Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị tư tưởng chính trị và tổ chức cho sự ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 3: Nguyễn Ái Quốc thống nhất các tổ chức Cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 4: Nhận xét về quá trình sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam của Nguyễn Ái Quốc.
Sách hiện đang được lưu trữ và phục vụ tại Tổng kho, Thư viện Quốc gia Việt Nam, 31 Tràng Thi, Hà Nội.
Thông tin về sách tại CSDL của TVQG: http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-647623.html
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português